Waarom wil Bayer Monsanto zo graag, en waarom zou dat een slecht idee zijn?

Megadeal

Het Duitse chemieconcern Bayer neemt Monsanto, de zaadveredelaar, over voor 66 miljard. Critici vinden de deal „een tandje” te groot.

Foto AFP

Na bijna vier maanden onderhandelen, drie verhoogde biedingen en 4 miljard dollar extra is het eindelijk gelukt: het Duitse chemieconcern Bayer heeft een overnamedeal gesloten met de Amerikaanse zaadveredelaar Monsanto.

Bayer, de uitvinder van aspirine, betaalt 128 dollar per aandeel, dat is 44 procent meer dan de prijs per aandeel toen Bayers in mei zijn eerste bod uitbracht. In totaal betaalt Bayer 66 miljard dollar (59 miljard euro), voor het omstreden biotechbedrijf Monsanto. Dat is de grootste overname die een Duits bedrijf ooit heeft gedaan. Woensdag accepteerde het bestuur van Monsanto het bod, dat eerdere biedingen te laag vond.

Samen vormen de bedrijven een „wereldleider in de landbouw”, schrijven ze in een gezamenlijk persbericht. Als de aandeelhouders van beide bedrijven de overname goedkeuren, ontstaat er een reus met een omzet van 60 miljard euro en 139.000 werknemers over de hele wereld. Het concern wordt de grootste producent van zaden en bestrijdingsmiddelen voor de landbouw.

Maar groot betekent niet per definitie beter. Waarom heeft Bayer zo veel voor Monsanto over? En wat zeggen critici over de megadeal?

Waarom Bayer Monsanto zo graag wil hebben:

1. Concurrenten worden ook groter

Bayer wil niet achterblijven, nu zijn grootste concurrenten ook allemaal samengaan. De Amerikaanse bedrijven Dow Chemical en Dupont besloten eind vorig jaar te fuseren. Staatsbedrijf ChemChina heeft dit jaar een deal gesloten met Syngenta, de Zwitserse zaadveredelaar waarop Monsanto zelf eerder een mislukt bod heeft gedaan.

Wie niet groter wordt, loopt het risico te worden ingehaald of, erger, zelf te worden opgegeten. De overname van Monsanto „versterkt Bayers leiderspositie”, stelt Bayers topman Werner Baumann vast in het persbericht.

2. Monsanto maakt Bayer beter

Monsanto doet dingen waar Bayer zelf nog niet zo groot in is: zaden veredelen. En daar wil het Duitse concern wel de grootste in wórden, met hulp van Monsanto dus. Zaadveredeling vindt Bayer uitstekend passen bij de productie van bestrijdingsmiddelen voor de landbouw, waar het al wel heel groot in is.

Ook denkt Bayer geld te kunnen besparen samen met Monsanto, door bijvoorbeeld afdelingen samen te voegen. Veel geld ook: 1,5 miljard dollar per jaar, vanaf het derde jaar na de fusie. En zelfs meer als het meezit.

3. De topman wil het

Hij was nog maar drie weken begonnen als topman, of de daadkrachtige Werner Baumann legde op 23 mei een overnamebod neer bij een van zijn grootste concurrenten. Een gewaagde actie die zijn voorganger, de Nederlandse-Amerikaanse Marijn Dekkers, in zijn jaren als hoogste baas blijkbaar niet heeft aangedurfd – of geen goed idee vond.

Volgens de Wall Street Journal is Baumann op het idee gekomen na een mislukte overnamepoging op Syngenta vorig jaar, toen hij nog hoofd ‘strategie’ was. Toenmalig topman Dekkers zou echter zwaar tegen een bod op Monsanto zijn geweest.

Waarom critici de overname een slecht idee vinden:

1. Monsanto schaadt Bayers reputatie

Nu is Monsanto toevallig op een neutrale manier in het nieuws, maar vaker trekt het bedrijf aandacht met schandalen. De meest recente en opvallendste: een rel over de mogelijke kankerverwekkende stoffen in Monsanto’s onkruidverdelger Roundup en een schikking van 80 miljoen dollar met de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC, vanwege fraude met de omzetcijfers van Roundup. Ook de ‘zadenbusiness’ wekt weerstand: anti-Monsanto-actievoerders protesteren dat het bedrijf te veel macht heeft over hoe voedsel wordt geproduceerd en dat het boeren uitknijpt. Geregeld zijn er protestmarsen, bijvoorbeeld met de leus ‘Monsanto wants you dead’.

Met zo’n omstreden bedrijf zou Bayer zich niet moeten inlaten, vinden critici. Goed, aan Bayer blijft ook weleens iets kleven, maar het roept niet de extreme afkeer of zelfs haat op als Monsanto. Pr-technisch is het nieuwe, immense dochterbedrijf nogal een risico.

2. Bayer gaat te veel schulden aan

De 66 miljard dollar om Monsanto te kopen heeft Bayer niet op z’n rekening staan. Het bedrijf leent miljarden en geeft obligaties uit om de deal te financieren. Dat veroorzaakt een wel érg grote schuld, vinden beleggers en analisten, zo meldde financieel persbureau Bloomberg. De overname is „gewoon één tandje te groot”, zei een grote belegger.

Volgens Bayer valt dat allemaal wel mee. Bayer gaat zó veel geld verdienen samen met Monsanto, verzekerde financieel directeur Johannes Dietsch, dat het bedrijf de schuld ook weer snel kan afbetalen.

Wat voor bedrijven zijn Monsanto en Bayer?

3. Reus Bayer wordt te groot

„Megabedrijf Bayer” bepaalt straks „praktisch in zijn eentje wat er groeit op onze akkers en op onze borden ligt”, schrijft de Britse Europarlementariër Molly Scott Cato (de Groenen) in haar petitie tegen de overname. Groene lobbyclubs hebben ook zorgen over het effect op de biodiversiteit.

Een ander bezwaar tegen het samengaan van Bayer en Monsanto is dat er te weinig concurrentie overblijft, zeker gezien de fusies van concurrenten. De Europese Commissie is net een extra grondig onderzoek begonnen naar de fusie van Dow Chemical en Dupont, vanwege zorgen over het gebrek aan concurrentie. De Commissie zal ook kritisch kijken naar de combinatie Bayer en Monsanto.