VVD-senatoren blijven stil over hoe ze straks gaan stemmen

Eerste Kamer

Het staat verre van vast dat de Eerste Kamer instemt met de nieuwe wet op orgaantransplantatie: de senaat is Twitter niet.

D66-Kamerlid Pia Dijkstra wordt gefeliciteerd door een medewerkster nadat de Tweede Kamer haar wet heeft aangenomen. Foto ANP / Jerry Lampen

Voorstanders van een nieuw donorregistratiesysteem vierden dinsdag feest: met dank aan zeven welwillende VVD’ers en een per abuis afwezig Kamerlid van de Partij voor de Dieren werd het wetsvoorstel aangenomen in de Tweede Kamer. Nu wacht de volgende horde: de senaat. De partijen die dinsdag vóór stemden (PvdA, D66, GroenLinks, 50Plus en SP) hebben in de Eerste Kamer 33 zetels, terwijl de wet er 38 nodig heeft.

Of het actief donorregistratiesysteem (ADR) er komt, hangt af van de vraag of er bij de partijen die tegen stemden toch individuele voorstanders te vinden zijn. Dat is nu nog onduidelijk. De chambre de reflexion is namelijk Twitter niet: in de senaat hebben ze niet zomaar hun mening klaar. „Ik heb de wet nog niet in z’n details bestudeerd, dus hier ga ik geen uitspraken over doen”, zegt Henk ten Hoeve van de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF), de enige partij die niet in de Tweede Kamer voorkomt.

150916VP_VerdelingEersteKamer

Een senator kan niets zeggen over een wet die er nog niet is, zegt Jan Anthonie Bruijn, VVD-senator en vicevoorzitter van de commissie zorg. „We moeten echt kijken naar hoe het wetsvoorstel in elkaar zit. In de Eerste Kamer kijken wij naar de details van de wet, dat is een heel technische kwestie.” Of de VVD weer verdeeld zal stemmen is dus een voorbarige vraag: „Ik weet niet eens of er wel een hoofdelijke stemming wordt aangevraagd.”

Zelfs Annelien Bredenoord, de zorgspecialist van D66 in de Eerste Kamer – de partij die het wetsvoorstel indiende – wil niet op de zaken vooruitlopen. „De wet is nog niet eens bij ons in de commissie aangemeld, dus ik kan niet vooruitlopen op de behandeling.”

Oud-senator VVD heeft ‘principiële bezwaren’

Bedachtzaamheid alom dus – althans, bij de zittende senatoren. Voor Heleen Dupuis, medisch ethicus en tot vorig jaar VVD-senator, is het niet te vroeg om te oordelen. Zij is tegen het wetsvoorstel: ze heeft „principiële bezwaren tegen een overheid die dit gaat regelen”.

Eigenlijk is één zetel verschil te weinig voor zo’n principiële kwestie, vindt Dupuis. „Voor zoiets moet een breed draagvlak zijn, bijvoorbeeld een tweederde meerderheid.” Maar ze heeft goede hoop dat de wet zal vastlopen in de senaat: „De Eerste Kamer is streng in medisch-ethische kwesties.” Het komt wel eens voor dat een wet sneuvelt in de senaat omdat die in strijd is met de Grondwet, vertelt ze. Denk bijvoorbeeld aan het elektronisch patiëntendossier: dat werd verworpen wegens het schaden van het recht op privacy.

Ook deze wet zal weer worden getoetst aan de Grondwet. En wat Heleen Dupuis betreft, betekent dit dat hij van tafel gaat: „Grondwetsartikel 11, de onaantastbaarheid van het lichaam, moet hier zwaar wegen.”