‘Slachtoffers verkrachting zijn vaak eerder misbruikt’

Onderzoek seksueel geweld Slachtoffers van seksueel geweld zijn in bijna dan helft van de gevallen eerder verkracht of mishandeld, blijkt uit onderzoek. Het Centrum Seksueel Geweld wil dat voorkomen, vertelt coördinator Iva Bicanic.

Roos Koole/ANP

Bijna de helft van de mensen die zich direct na een verkrachting melden bij het Centrum Seksueel Geweld, zijn al eerder misbruikt of mishandeld. Dat blijkt uit gegevens van driehonderd slachtoffers die zich uiterlijk een week na een verkrachting hebben gewend tot het Utrechtse Centrum Seksueel Geweld. Door snelle hulp te bieden willen deze twaalf centra voorkomen dat iemand bij herhaling slachtoffer wordt van seksueel geweld, zegt coördinator Iva Bicanic.

Wat betekenen deze resultaten?

Bicanic: „Het onderzoek geeft inzicht in wie zich bij ons meldt in de fase vlak na een verkrachting. Je kunt spreken van twee groepen: mensen voor wie dit de eerste keer is en mensen die al eerder zijn verkracht of fysiek mishandeld. De laatste groep is vaak getraumatiseerd en heeft therapie nodig.”

Waarom zijn zo veel slachtoffers al eerder verkracht?

„Misbruik wordt door kinderen en jongeren vaak niet onthuld. Ze proberen het zelf op te lossen, door zichzelf wijs te maken dat het niet zo erg was, of dat het hun eigen schuld was. Dit kan ertoe leiden dat iemand een posttraumatische stressstoornis (PTSS) oploopt, of een negatief zelfbeeld krijgt. Dat verhoogt het risico op een nieuwe verkrachting. Als jij denkt dat je niets waard bent, is het moeilijker om grenzen te stellen.

„Hetzelfde geldt voor PTSS: je reageert daardoor anders op je omgeving. Stel dat iemand met slechte bedoelingen in de bus naast je komt zitten. Ik voel dan aan dat ik moet wegwezen. Maar iemand met PTSS is als het ware nog verdoofd door die eerdere gebeurtenis en mist die intuïtie. Ook kunnen mensen met onverwerkt misbruik de gebeurtenis herbeleven als zij worden aangeraakt. Ze verlammen en geven dan niet aan: stop ermee. Met zulke mensen kun je eigenlijk alles doen. Levensgevaarlijk.”

Hoe voorkom je dat verkrachtingsslachtoffers voor de tweede keer worden misbruikt?

„Door na de eerste keer preventieve zorg te bieden. In onze centra werken wij samen met politie, artsen en verpleegkundigen om slachtoffers te begeleiden. Pas vier weken na de gebeurtenis kun je PTSS oplopen, dus het is vooral zaak om snel te controleren of de stressreactie afneemt. Zo niet, dan starten we een traumabehandeling. Zo kun je de kans op herhaling verkleinen. Maar de realiteit is dat heel weinig slachtoffers onze centra benutten. Met name jongeren vinden het moeilijk met hun ervaringen naar buiten te treden. Ze zijn bang voor negatieve reacties uit hun omgeving, bijvoorbeeld dat ze het vast zelf hebben uitgelokt. Willen we écht de kans op herhaling verkleinen, moeten we als samenleving eerst stoppen met victim blaming.”