Minder gas en minder NAM a.u.b.!

Gaswinning

De Tweede Kamer debatteerde woensdag over de toekomst van de gaswinning in Groningen. Een verslag in vier slogans.

©

Minder gas

De gaskraan in Groningen gaat opnieuw een stukje verder dicht. De komende vijf jaar wil minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) de winning verder beperken tot jaarlijks 24 miljard kuub Gronings gas, tegenover 27 miljard nu. Dan kan de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), schrijft toezichthouder SodM, „gelijkmatig en vlak” gas winnen, waardoor bevingsrisico’s beperkt blijven. Tegelijkertijd wordt aan alle binnenlandse en buitenlandse contractverplichtingen voldaan. Maar de voltallige oppositie in de Tweede Kamer wil de gaswinning voor hooguit een jaar vastleggen. Zover ging coalitiepartij PvdA niet, terwijl die zich in het Groningse dossier meestal bij de oppositie aansluit. Kamerlid Jan Vos redde Kamps vijfjarenplan, op voorwaarde dat elk jaar wordt bekeken of de gaskraan verder dicht kan. Zonder inspraak van de regio, maar met het kabinet en de Kamer. Dat staat ook zo in de nieuwe Mijnbouwwet, knikte Kamp goedkeurend, waarover de Eerste Kamer zich nog buigt.

Intussen loopt de vraag naar Gronings gas sterk terug. Vanaf 2021 kan er elk jaar 2 miljard kuub minder gas worden opgepompt, tot slechts 7 miljard kuub in 2029. Dat lukt omdat België, Frankrijk en Duitsland hun installaties versneld laten ombouwen voor het gebruik van importgas uit Rusland en Noorwegen. Dat is voor Kamp ook reden een besluit uit te stellen over de bouw van een mengfabriek in Zuidbroek (investeringskosten: circa 480 miljoen euro). Daarin wordt hoogcalorisch importgas met stikstof bewerkt tot Groningse kwaliteit. Vanaf 2017 mogen in Nederland alleen cv-ketels en gasfornuizen worden verkocht die ook kunnen draaien op importgas.

Minder bevingen

„Realiseert u zich wel wat we hier met z’n allen bereikt hebben?” Halverwege de eerste termijn kon PvdA’er Jan Vos zich niet langer inhouden. Jarenlang heeft de Tweede Kamer „geduwd en getrokken” om de gaswinning in Groningen omlaag te krijgen. De oppositie met coalitiepartij PvdA tegenover een onbuigzame minister. „Van een schandalige 53 miljard in 2013”, zei Vos, „zijn we teruggegaan naar 27 miljard kuub dit jaar”. Met succes. Het aantal bevingen is teruggelopen. Van 29 „voelbare” gasbevingen in 2013, vertelde Kamp, tot 8 tot nu toe dit jaar. Maar kiest de minister hier niet wat hem van pas komt?

Gaswinner NAM, toezichthouder SodM en KNMI concluderen unaniem: bij een productie van 24 miljard kuub neemt het seismisch risico niet af. Intussen loopt de schatkist inkomsten mis. Hoeveel precies, staat volgende week in de Miljoenennota. Globaal zo’n 90 procent van de gasbaten gaan naar het Rijk. Een halve eeuw gas oppompen in Groningen leverde de schatkist tot 2015 ruim 281 miljard euro op. Nu de gaskraan steeds verder wordt dichtgedraaid, is Nederland niet langer een exportland als het gaat om aardgas. Sinds mei vorig jaar voeren we volgens het CBS meer gas het land in dan uit.

Groningse gaswinning per jaar, een overzicht van de NAM:
nam-grafiek

Minder NAM

Donder de gaswinner uit het systeem, riep provinciebestuurder Eelco Eikenaar (SP) afgelopen zomer in deze krant. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) moet zich volgens hem niet langer bemoeien met het afhandelen van gasbevingsschade. Hij kreeg bijval in de Tweede Kamer – van politici, gedupeerden, bestuurders, ja zelfs van NAM-baas Gerald Schotman. Want de schadeafhandeling blijft een hoofdpijndossier, ook nadat de NAM de afwikkeling in 2015 „op afstand” onderbracht bij het Centrum Veilig Wonen.

Van de bijna 70.000 schademeldingen bij 100.000 Groningers is 80 procent afgehandeld, de rest is ernstig vertraagd of zit muurvast. En dat verandert niet, concludeerde de Tweede Kamer, zolang schadeveroorzaker NAM zelf de regels blijft bepalen en het schadeprotocol schrijft. De schadeafhandeling moet „snel, ruimhartig, transparant en onafhankelijk van NAM” gebeuren, zei Stientje van Veldhoven (D66). Maar helemaal ertussenuit kan de NAM niet. De gaswinner blijft aansprakelijk voor de schade die het bedrijf veroorzaakt.

Meer werk voor Alders in Groningen

Alleen: hoe organiseer je dat? Met steun van de hele Kamer wil D66 de schadeafhandeling onderbrengen bij Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders. Ja, de man die sinds juni vorig jaar „de buitenboordmotor” is van het kabinet in Groningen. Maar de minister wimpelde dat af. „Ik merk dat er eerst negatief wordt gesproken over de NAM, dat doet het niet goed. Dan komt het Centrum Veilig Wonen. Als we nu de Nationaal Coördinator Groningen inschakelen ben ik bang dat de mensen daar ook negatief over worden.” Sommige gedupeerde Groningers zijn dat al. Niet voor niets noemde hoogleraar Tom Postmes de Nationaal Coördinator in Groningen „geen sterk merk”.

Niet in de laatste plaats omdat de versterking van huizen tegen aardbevingen op zich laat wachten. Terwijl het Staatstoezicht op de Mijnen die voorwaarde nadrukkelijk wel stelt. Beloofde Kamp dat in 2015 3.000 huizen verstevigd zouden worden opgeleverd, eind dat jaar waren dat er 23. Hetzelfde geldt voor de toegezegde 1.650 huurhuizen dit jaar. Daarvan zijn er 150 versterkt en verduurzaamd. Later dit jaar volgen nog 400, de rest valt volgens KNMI inmiddels buiten het risicogebied. Een kwestie van „voortschrijdend inzicht”, reageerde de minister.