Waarom kon Michael van Praag geen indruk maken?

UEFA-verkiezing

Eigenlijk hadden Aleksander Ceferin en Michael van Praag dezelfde plannen voor de UEFA. De nieuwe Sloveense voorzitter had echter geen moeite met gunsten beloven.

Michael van Praag spreekt na zijn verlies tijdens het congres van de UEFA in Athene. Foto Koen van Weel/ANP

Hij is een advocaat uit Ljubljana met zo weinig ervaring in het voetbal dat het lijkt alsof hij vanuit de mist tevoorschijn is gekomen in de hoogste bestuurskringen. Aleksander Ceferin (48), bondsvoorzitter van de Sloveense voetbalbond, was een grote onbekende, tot hij woensdag in Athene met een grote meerderheid van de 55 stemmen (42) werd verkozen tot nieuwe voorzitter van de UEFA.

„Waar komt u ineens vandaan?”, vraagt een Engelse verslaggever op zijn eerste officiële persconferentie. Een Duitse journalist: „Wat is er achter de scènes gebeurd dat u zulke grote stappen heeft kunnen maken?” Zelfs zijn enige concurrent Van Praag vraagt zich af welke krachten er schuilgaan achter de man die hij vooral kent als een „goeie kerel”, niet als de potentiële topman van de UEFA. „Hoe kan iemand zonder enig netwerk denken dat hij de UEFA kan leiden?’’

Logische vragen. Maar op de dag dat de 55 lidstaten hun nieuwe voorganger kozen, liet de onervaren Ceferin de meeste onbeantwoord, op wat korte zinnetjes over gewonnen vertrouwen na. Het ware verhaal laat zich immers niet inschikken tot een korte, verhelderende verklaring voor zijn glorieuze overwinning op een Nederlandse bestuurder die zich kansrijker achtte dan hij.

Lees ook: Oude rocker Van Praag bleek kansloos. Een reportage vanuit Athene.

Tenminste, dat dacht Van Praag. In werkelijkheid ging de KNVB-voorzitter ten onder omdat hij weigerde mensen binnen de UEFA het hof te maken. En nee, denk dan niet aan toegestoken enveloppen met geld. Wie zijn oor te luister legt in het Grand Resort Lagonissi, het vijfsterrenhotel waar de lidstaten bijeenkwamen, hoort over het belang van gunstenverlening. Een kwestie van geven en nemen, ter profijt van beide partijen.

Zendeling

In Nederland is dat ongehoord. Maar de UEFA is Nederland niet. Het is een lappendeken van bonden en culturen met totaal andere structuren – van kraakhelder tot ondoorgrondelijk. En wie daar wil regeren, benadrukt een insider, moet beseffen dat hij ook de president is van landen als Cyprus, Macedonië en Rusland. Kom daar gerust aan met Hollandse deugden als rechtschapenheid en eerlijkheid, maar een zendeling heeft er meer aan de politieke mores: als ik nou dit, doe jij dan…

Van Praag en de KNVB wilden daar niet aan beginnen. „Dat kun je naïef of dom vinden, maar dat doen we niet”, zegt Van Praag. „Ik ben ook voorzitter van de Nederlandse Sportraad. Ik ben benoemd door de koning. Er waren mensen die me adviseerden om een deal met Poetin te sluiten, om met zijn Nederlandse schoonzoon contact te zoeken om de banden met Rusland aan te halen. Je denkt toch niet dat ik daaraan begin? Dan kan ik me niet meer in Nederland vertonen.”

Hij vertrouwde op een moreel kompas dat maar weinigen in de zaal nog hanteren. Daarin verschilt hij van Ceferin. De Sloveen had nagenoeg dezelfde plannen – meer transparantie, de wens om de groeiende kloof tussen arme en rijke clubs te dichten – maar zou minder moeite hebben met het beloven van gunsten.

De schijn heeft hij tegen. Het Noorse voetbalblad Josimar schreef voor de verkiezing hoe Ceferin met behulp van FIFA-voorzitter Gianni Infantino stemmen heeft gewonnen in Scandinavische landen, door hun in 2024 of 2028 een Europees kampioenschap te beloven, plus een plek voor een Zweedse official in de dagelijkse leiding bij de UEFA. De steun vanuit Rusland aan Ceferin? Zou indirect weer te maken hebben met een oliepijplijn die Gazprom wil aanleggen door Slovenië.

Lees ook: Interview met voetbalbestuurder Jacco Swart: “Nieuwe plan voor Champions League is schokkend”.

Duitsland schaarde zich achter Van Praag, maar krabbelde terug om vage redenen. Nu wordt duidelijk dat de Duitsers voornaam kandidaat zijn om het EK 2024 te organiseren. „Die ambitie hebben wij”, zei voorzitter Reinhard Grindel in Athene.

Meer en meer voelde Van Praag zijn stemmers afhaken. Hij ervoer dat alsof die landen achter de winnaar aanliepen, in de vorm van het bandwagon-effect: achter de muziek aan. Toen duidelijk werd dat Ceferin ging winnen, trokken ze hun steun in omdat het voor de toekomst gunstiger zou zijn om de winnaar te steunen. Op papier is Ceferin weliswaar nog maar 2,5 jaar voorzitter, de periode die de afgetreden en geschorste voorzitter Michel Platini had moeten volmaken, maar de kans is groot dat de lidstaten in hem een leider voor de lange termijn zien. Zijn 42 stemmen lijken toekomstbestendig.

Oude stempel

Toch geloofde Van Praag er heilig in dat landen zouden vallen voor een bestuurder die naar eigen zeggen de weg weet naar het Europarlement in Brussel: iemand als hij, die in de voetsporen van zijn vader Jaap trad als voorzitter van Ajax. Maar binnen de UEFA keken ze anders naar hem. Ze zagen iemand van de oude stempel, die zich rijk rekende als buitenlandse bondsvoorzitters hem op de schouders klopten. Zonder te beseffen dat het in die landen, anders dan in Nederland, niet gebruikelijk is om alles face-to-face uit te spreken. Had Van Praag dat niet kunnen weten? Hij reisde immers in 2015 heel de wereld over voor zijn campagne om FIFA-voorzitter te worden. Dan had hij kunnen inzien dat de Balkan niet eens zoveel verschilt met Afrika.

Terwijl hij vertrouwde op rechtschapen zelf en nauwelijks mensen om zich heen had, liet Ceferin zich omringen met degenen die zich voorheen hebben ingezet voor de campagnes van oud-FIFA-baas Sepp Blatter: meesters in het verwerven van sympathie. En misschien lag het daar niet eens aan, de sympathie. Misschien was het gros van alle stemmende bondsvoorzitters gewoon iets slimmer dan Van Praag.