Dit is vandaag mijn nepnieuws voor u

Ik begin positief. Sinds woensdag wordt de verspreiding van nepnieuws op sociale media actiever bestreden. Ik las dit op het Nieman Journalism Lab van Harvard, dus ik ga er maar vanuit dat het geen nepnieuws is. Het initiatief komt van een organisatie die First Draft News heet. Met steun van Google en grote nieuwsorganisaties heeft die organisatie een manier gevonden om de betrouwbaarheid van berichten vrijwel ogenblikkelijk te checken.

In de VS vinden ze dit noodzakelijk omdat vooral Facebook een snoepwinkel voor nepnieuws is geworden. De scholieren-clickbait - ‘Olifant overloopt trein’ – is vermengd geraakt met minder onschuldige varianten – ‘Hillary vermoordde minnaressen Bill’. En je gelooft het niet, maar mensen blijken die verhaaltjes te geloven.

Roger Stone, de dirty trickster van Trump, vertelde me deze zomer dat een goede campagne zo veel mogelijk twijfel over de opponent zaait. Je gooit van alles naar je tegenstander – attack, attack, attack – en speculeert erop dat iets beklijft.

Hij dreunde het rijtje voor me op. „Corruptie bij de Clinton Foundation. Bill als seksueel roofdier. Haar leeftijd en sukkelende gezondheid. Haar ‘mogelijke’ banden met de Moslimbroederschap. Haar beroerde omgang met haar personeel. Haar wraakzucht.”

Nu weten we dat het werkte: tussen al dat nepnieuws zat ook haar gezondheid (en het zou me niets verbazen als we later lezen dat Trump een informant in Hillaryland had). Clinton maakte alles erger door met eigen nepnieuws te reageren. Van ‘niets aan de hand’ naar ‘uitdroging’ naar I feel great naar longontsteking in één dag: dan volgt de duikvlucht in de peilingen vanzelf.

Daarmee vergeleken zijn wij hier een politiek sprookjesland. Al worden we ook hier steeds beter in nepnieuws. Dinsdag zat Wilders van ’s ochtends tot ’s avonds in alle NOS-kanalen (radio, online, teletekst, Journaal, Nieuwsuur) met het plan bindende referenda naar Zwitsers voorbeeld in te voeren. Andere media volgden. De kans dat de Kamers het plan overnemen lijkt me nagenoeg nul, maar je kunt zeggen: het idee is interessant genoeg.

Alleen: waar deed me dit aan denken? Inderdaad: in 2005 haalde Wilders óók volop publiciteit met een initiatief voor een referendum – toen tegen Turkse EU-toetreding. Dus ik bekeek de databank even. Hij werkte er destijds een half jaartje aan. De Kamer voerde er één overleg over. Daarna stak hij er geen vinger meer naar uit.

Alle politici, niet alleen Wilders, pluggen méér plannen dan ze kunnen waarmaken. Maar die plannen blijven vermelden zonder blik in het verleden is, vrees ik, evengoed nepnieuws verspreiden.