Bieden op wegen, sporen en mijnen

Brazilië

Om de economie weer gezond te krijgen gaat Brazilië privatiseren. Te beginnen met twee havens en vier vliegvelden.

Een demonstrant tijdens een protest tegen president Michel Temer in São Paulo. Foto Reuters/ Fernando Donasci

De eerste hervormingsplannen voor Brazilië na de afzetting van de linkse president Dilma Rousseff beginnen zich te ontvouwen. Dinsdag kondigde de regering aan een reeks geplande infrastructurele projecten, 25 in totaal, de komende jaren te willen privatiseren en te gaan veilen via aanbestedingen. Het gaat onder meer om havens, wegen en spoorlijnen, projecten in de mijnindustrie en energievoorziening.

Het plan maakt deel uit van een groter traject dat is omgedoopt tot Crescer (‘groeien’) om de Braziliaanse economie weer gezond te krijgen en de overheid te moderniseren. De Braziliaanse economie maakt de zwaarste recessie door sinds elf jaar, er is sprake van een krimp van bijna 4 procent. De inflatie loopt tegen de 10 procent en er zijn elf miljoen werklozen.

Werkgelegenheid

De 25 projecten werden gelanceerd door de neoliberale president Michel Temer, die twee weken geleden het roer overnam toen Rousseff definitief werd afgezet. Voordien fungeerde Temer vier maanden lang als interimpresident, waarin hij het zogeheten partnerinvesteringsprogramma opzette. Daarmee hoopt hij investeerders aan te trekken voor publieke projecten en overheidsprojecten de private sector in te trekken. Zijn centrum-rechtse regering wil hiermee onder meer werkgelegenheid creëren.

„Het basisidee is om de private sector uit te dagen om een partnerschap aan te gaan met publieke projecten, zodat er werkgelegenheid komt”, zei Temer bij de presentatie van het plan. „Het kan niet zo zijn dat de overheid hier alleen voor staat.”

In de eerste fase komen vier luchthavens en twee haventerminals op de veiling. Ook het aantrekken van kapitaal voor drie waterkrachtcentrales, onder meer in de Amazone, staat op het programma. President Temer heeft voor zijn plannen tot 2018 uitgetrokken. Dan loopt zijn termijn af en zijn er nieuwe verkiezingen.

Behalve de lijst van projecten is ook een aantal regels veranderd. Zo moeten tussen de aankondiging van een aanbesteding en de werkelijke veiling straks ten minste honderd dagen zitten; tot nu toe waren dat er 45. Ook worden alle voorstellen in het Engels gepubliceerd. Dit moet het gemakkelijker maken om buitenlandse investeerders aan te trekken.

Om de projecten tegemoet te komen heeft de overheid 30 miljard real (10 miljard euro) uitgetrokken in langlopende leningen. Een deel komt van overheidsbanken en fondsen. Het is overigens niet zo dat de 25 infrastructurele projecten nieuw zijn: ze werden geïnitieerd door voormalige president Rousseff, alleen zonder veiling.

Smeergeldaffaires

President Rousseff werd bekritiseerd om haar hoge overheidsuitgaven en uitdijende ambtenarenapparaat. Haar opvolger Michel Temer wil met zijn neoliberale regering de overheid juist afslanken. De afgelopen maanden is al een aantal ministeries geschrapt.

Onder Rousseff werd een deel van de infrastructurele sector geteisterd door grote smeergeldaffaires als onderdeel van het omvangrijke corruptieschandaal Lava Jato (Wasstraat) rondom (semi)staatsoliebedrijf Petrobras. Daarbij zijn behalve tientallen politici ook grote bouwbedrijven betrokken. Dit subtiel verweven netwerk tussen de oliemaatschappij, politici en bouwbedrijven die overheidsprojecten toegeschoven kregen, heeft al tot de arrestatie van tientallen hooggeplaatsten geleid.

Of Temers privatiseringsplannen voor de infrastructuur slagen hangt nu vooral af van het Congres. Eerst moeten zijn plannen daar goedgekeurd worden voordat er werkelijk een begin gemaakt kan worden.