Waarom is het nu zo warm?

Al dagen is het veel warmer dan normaal in september. Wordt september het nieuwe juni?

Kinderen spelen in het water bij het Rijksmuseum. Piroschka van de Wouw/ANP

Dinsdag kwam het kwik boven de 30 graden Celsius, woensdag waarschijnlijk ook. Zondag en maandag was het al boven de 25 graden. Sinds het KNMI de weermetingen begon (1901) is het niet eerder zo laat in het jaar zo warm geweest. „Het is al weleens eerder in september boven de 30 graden geweest, maar niet later dan 5 september”, zegt Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI.

Gemiddeld ligt de temperatuur in deze dagen rond de 18 à 19 graden Celsius. Een verschil van 12 graden met nu. Van Oldenborgh: „Dat is heel uitzonderlijk.”

Lees ook: Het is warm, maar dit weekend kan je alweer schaatsen

In het huidige klimaat zal zo’n warme uitschieter gemiddeld eens in de honderd jaar voorkomen, heeft Van Oldenborgh berekend. Maar in 2050 zal het alweer iets gewoner zijn, doordat de aarde opwarmt. „Dan wordt het halverwege september eens in de 25 jaar zo warm.”

De hoge temperaturen nu zijn het gevolg van de aanvoer van warme, vochtige lucht vanuit Spanje en een stabiel lagedrukgebied boven de Atlantische Oceaan. De hoge vochtigheid van de lucht heeft een extra opwarmend effect – waterdamp is net als CO2 een broeikasgas. Waarom de Spaanse lucht zo vochtig is, weet Van Oldenborgh niet precies. „De Atlantische Oceaan voor de Spaanse kust is 2 graden Celsius warmer dan gemiddeld. Misschien heeft het daarmee te maken.”

Bekijk ook fotoserie: Septemberhitte op het platteland

Opwarmende aarde

Het extreme weer past in het beeld van een opwarmende aarde. Winters zullen zachter en natter worden. In 2050 zijn winters in Amsterdam vergelijkbaar met die van nu in Nantes of Bordeaux.

De zomers worden heter, en zijn soms langdurig droog, met af en toe hevige regenbuien, hagel en onweer. De warme seizoenen – lente en zomer – worden langer. De eerste dag dat het in het jaar boven de 20 graden Celsius is, ligt nu twee weken eerder dan honderd jaar geleden. De laatste dag boven de 20 graden is inmiddels elf dagen naar achteren geschoven.

Een hittegolf is het trouwens nog niet. En dat zal het ook niet worden, verwacht Van Oldenborgh. De definitie van een hittegolf is dat het vijf achtereenvolgende dagen boven de 25 graden Celsius moet zijn, waarvan drie boven de 30. Dat gaat waarschijnlijk niet lukken, want donderdag koelt het weer af.