Tweede Kamer stemt voor nieuw systeem orgaandonatie

Aannemen wet is persoonlijk succes voor D66-Kamerlid Pia Dijkstra, die al jarenlang probeert het systeem te veranderen.

Pia Dijkstra krijgt dinsdag in de Tweede Kamer de felicitaties van D66-leider Alexander Pechtold. Foto ANP / Jerry Lampen

Er komt mogelijk een nieuw systeem voor orgaandonatie. Een initiatiefwetsvoorstel van D66 werd dinsdagmiddag op het nippertje aangenomen door de Tweede Kamer met 75 stemmen voor en 74 stemmen tegen. Dat is een enorme opsteker voor D66-Kamerlid Pia Dijkstra, die sinds 2012 probeert om iedere Nederlander standaard orgaandonor te laten worden. Haar plan is vrij simpel: iedere Nederlander is orgaandonor, tenzij diegene bezwaar aantekent. Een groot deel van de Kamer zag dat niet zitten. Tegenstanders wijzen erop dat de overheid het zelfbeschikkingsrecht inperkt, als het een beslissing over orgaandonatie oplegt aan burgers.

De uitkomst van de stemming is een verrassing. Vorige week werd in een debat duidelijk dat het CDA zich tegen het initiatiefwetsvoorstel zou keren. Daarmee leek een meerderheid onwaarschijnlijk, omdat alleen de fracties van D66, PvdA, SP en GroenLinks voorstander waren. Zij hadden samen 67 zetels in de Tweede Kamer; er waren 76 voorstanders nodig.

Maar de VVD liet de eigen Kamerleden vrij om “hun hart te volgen”. Zeven VVD’ers stemden voor de wet: Fred Teeven, Jeroen van Wijngaarden, Ybeltje Berckmoes-Duindam, Remco Bosma, Han ten Broeke, Pieter Duisenberg en Daniël van der Ree. Zij hielpen Dijkstra samen met oud-VVD’er Houwers en Henk Krol (50Plus) aan de nipte meerderheid (75-74), ook omdat Kamerlid Frank Wassenberg van de Partij voor de Dieren bij de stemming ontbrak. Hij spreekt op Twitter van “een enorme blunder”:

Twitter avatar WassenbergFrank Frank Wassenberg Door enorme blunder cruciale stemming gemist wet #orgaandonatie. Daardoor wet aangenomen waar ik tegen ben. Zeer ongelukkig mee.

Het is overigens nog niet helemaal zeker dat het nieuwe orgaandonatiesysteem er komt. De Eerste Kamer moet later nog met de wetswijziging instemmen. In de senaat hebben de partijen die dinsdag in de Tweede Kamer voor stemden (D66, PvdA, SP, GroenLinks en 50Plus) 33 zetels, terwijl er 38 nodig zijn voor een meerderheid. Beslissend zal dus zijn hoe de senatoren van VVD en CDA zullen stemmen.

Persoonlijk succes voor Pia Dijkstra

Het aannemen van de wet is een persoonlijk succes voor Pia Dijkstra, die al jarenlang probeert het systeem te veranderen. Na de stemming zei Dijkstra geëmotioneerd dat ze “aan alle patiënten op de wachtlijst” moest denken. “Ik ben ontzettend blij dat het voorstel een meerderheid heeft gehaald.”

In haar ogen gaan ,,juwelen verloren” als mensen hun organen niet afstaan, vertelde ze eerder in een interview met NRC. Naar schatting overlijden ieder jaar zo’n 150 mensen terwijl ze op een wachtlijst staan voor een orgaan. Er staan ongeveer duizend mensen op de wachtlijst voor een orgaan. Dijkstra zou deze mensen willen helpen, vertelde ze:

,,Als ik ben overleden, ben ik overleden. Persoonlijk vind ik dat ik dan niets meer heb aan mijn lichamelijke integriteit.”

D66 heeft het wetsvoorstel diverse keren aangepast, om te proberen andere partijen zover te krijgen tóch voor te stemmen. In het systeem wordt het mensen bijvoorbeeld makkelijk gemaakt om ‘nee’ te zeggen tegen orgaandonatie. Dat werkt als volgt: burgers krijgen twee brieven waarin ze worden aangespoord een keuze te maken. Wie zes weken na de twee brieven nog steeds niet reageerde, is automatisch donor. Als nabestaanden daar na het overlijden alsnog bezwaar tegen zouden maken, worden er geen organen afgestaan.