Zaans ‘tuig’ reageert vooral stress af, zeggen ze zelf

Hangjongeren De Zaanse ‘straatterroristen’ zijn plots landelijk nieuws. Nu worden ze gek van alle camera’s. “De media zet ons alleen maar negatief neer.”

De politie handhaaft het samenscholingsverbod in de Zaanse wijk Poelenburg. Robin Utrecht/ANP

„A sahbiii!” Daar komt Refik (22) aangelopen. Witte broek tot aan de enkels, tasje om zijn brede schouders. Hij begroet zijn vrienden met een boks op de vuist.

Refik is net vrij. Maandag werd hij aangehouden. Hij vertelt erover tegen zijn vrienden. „Twee agenten pakten me beet. Zeiden ze: huh, we krijgen hem niet omlaag.” De vrienden lachen. Uiteindelijk krijgen de agenten Refik wél op de grond, en voeren hem geboeid af.

Reden voor zijn aanhouding: Refik heeft zich, met nog zeven jongeren, niet gehouden aan het samenscholingsverbod. Voor de Vomar-supermarkt in de Zaandamse wijk Poelenburg mogen geen groepen meer rondhangen en moeten mensen hun identiteitskaart tonen als de politie daar naar vraagt. De maatregel werd maandag van kracht na mediaberichtgeving over een overlastgevende groep jongeren.

De Telegraaf maakte vorige week landelijk nieuws van „een groep straatterroristen” die de Zaandamse wijk Poelenburg onveilig zou maken. Op YouTube plaatsen de overwegend Turks-Nederlandse jongeren filmpjes van hun leven in de wijk. Te zien is hoe zij politiemensen uitdagen door met scooters hard op ze af te rijden, op een politieauto gaan staan of achter de rug van een agent vechtgebaren maken. De beelden riepen veel verontwaardiging op. Premier Mark Rutte noemde de jongeren vrijdag in zijn wekelijkse persconferentie „tuig van de richel”. De gemeente Zaandam stelde een samenscholingsverbod in. Maar daar trokken de jongeren zich gisteren weinig van aan.

Opkankeren!

Als Refik om half één ’s middags zijn vrienden begroet, heerst er nog een ontspannen sfeer. Dan komen de camera’s. Dwars over de parkeerplaats loopt verslaggever Arjan Hoefakker van Powned met draaiende camera hun kant op. De jongens roepen: „Niet filmen! Weg! Opkankeren!” Hoefakker trekt zich er niets van aan en gaat tussen de groep jongeren staan. „We zeggen toch dat we niet willen. Zet die camera uit dan.” Hoefakker loopt naar de andere kant van de parkeerplaats.

Refik heeft een idee. „We gaan ze een cadeautje geven.” Hij snelt naar de supermarkt om de hoek en komt terug met tientallen eieren.

Net op tijd, want een tweede verslaggever van Pownews is gearriveerd, begeleid door twee pezige bodyguards die door de jongeren worden aangezien voor undercover-agenten. De eerste eieren vliegen door de lucht.

Waarom hebben jongeren die zelf filmpjes maken, zo’n hekel aan journalisten met camera’s? „Omdat de media ons alleen maar negatief neerzet”, zegt een jongen die een joint aan het draaien is. Onder de artiestennaam ‘Badboy Taya’ geniet hij enige bekendheid als rapper.

„We worden straatterroristen genoemd en dan komen jullie met camera’s onze wijk in. Door jullie komt de politie. Vind je het gek dat wij gek worden? Jullie provoceren, door ons ongevraagd te filmen. Dat is hetzelfde als ik in de Bijlmer met een pistool zou gaan lopen zwaaien.” 

Armoede is het probleem

De jongeren geven niet alleen de media de schuld. Ook de gemeente Zaanstad zou te weinig voor hen organiseren. „Al deze kinderen hangen hier rond omdat er geen plek is waar ze naar toe kunnen”, vindt de 49-jarige Turks-Nederlandse vader Dulkadir. „Mijn zoon gaat hier ook wel eens heen. Dat vind ik niet erg. Tot nu toe had ik niks slechts over deze plek gehoord. Nou ja, wel over kleine problemen. Ik heb afspraken proberen te maken met de wijkmanager om over de problemen te praten. Die afspraken werden steeds afgezegd.”

Robin Utrecht/ANP

Het samenscholingsverbod werd ingesteld in verband met ongeregeldheden rond een groep hangjongeren. Robin Utrecht/ANP

Poelenburg is een wijk met veel, slecht onderhouden, sociale huurflats. De meeste bewoners verdienen minder dan 15.000 euro per jaar. Het aantal mensen met een bijstandsuitkering is er drie keer zo hoog als in de rest van Zaanstad. „Armoede, dat is het echte probleem van Poelenburg”, zegt Haki, die vorige week in televisieprogramma Pauw mede het woord voerde namens de hangjongeren.

„In veel gezinnen zijn de vaders afwezig en heeft mamma andere zorgen. Mensen spreken slecht Nederlands. Geld is er niet. Er zijn dagen dat je honger hebt, echt honger. Soms wordt het huurgeld uitgegeven aan boodschappen. Komt de deurwaarder langs. Dat geeft allemaal stress thuis. Daarom gaan veel jongens naar buiten.”

Om buiten, bij de Vomar, met elkaar te praten, te drinken, een joint te roken. „Een joint helpt tegen stress”, weet Haki.

Hij ziet dat sommige van zijn vrienden de hoop hebben opgegeven. „Ze hebben een ‘Fok-het-systeem-gevoel’”, zegt hij. „Ze voelen zich in de steek gelaten door de maatschappij. Daardoor willen ze alleen maar meer olie op het vuur gooien. Daar komt het eieren gooien ook vandaan: Ze zien de media als onderdeel van het systeem dat hun alleen maar probeert zwart te maken.” 

‘Jij krijgt doekoe’

Later die middag heeft zich een groep van zo’n dertig kinderen verzameld voor de supermarkt. Een paar oudere jongens sporen de kinderen aan om eieren te gooien naar journalisten. Een oudere jongen in trainingspak spreekt een jongen van een jaar of veertien aan die staat te kijken met een blikje frisdrank in de hand. „Gooi deze leeg op het hoofd van die krullen.” Hij wijst naar de Powned-verslaggever .

„Nee, ik wil nog drinken”, zegt het kind.

„Wollah, jij krijgt doekoe (geld, red.) Ik zweer, ik betaal je morgen. Doe het!”

Het jongetje fietst naar de verslaggever en gooit de frisdrank. Als hij terug fietst naar de groep, zoekt hij de blik van de grotere jongens. Die lijken hem al vergeten. Op de vraag waarom hij de frisdrank gooide, tuurt hij verlegen naar beneden. „Gewoon, een beetje leuk maken. Is toch saai hier.”