‘Plan voor Champions League is schokkend’

Interview Jacco Swart Wie de nieuwe voorzitter van de Europese voetbalbond ook wordt, hij moet direct ingrijpen.

Foto Theo Smit/ANP

Voetbalbestuurder Jacco Swart heeft als bestuurslid van de EPFL een prangend verzoek voor de man die woensdag wordt verkozen tot de nieuwe topman van de UEFA: grijp in. Zorg dat de strijd tussen arm en rijk in het voetbal niet verder uit de hand loopt nu de UEFA het format van de Champions League wil wijzigen. ,,Het is schokkend wat er nu gebeurt.’’

Swart is naast bestuurslid bij European Professional Football Leagues (EPFL) ook directeur van Eredivisie CV, de belangenorganisatie van de Nederlandse voetbalclubs. Toen hij maandagmiddag bijeenkwam met vertegenwoordigers van die clubs, sloegen ook zij alarm. Net als Swart willen de clubs dat er maatregelen worden genomen tegen de beoogde veranderingen in het format van de Champions League. Wie van de twee ook UEFA’s voorzitter wordt, Michael van Praag dan wel Aleksander Ceferin, feit is dat de EPFL direct een beroep doet op de meest invloedrijke bestuurder van Europa. Ook de KNVB moet ingrijpen, stellen de clubs.

Het probleem, stelt Swart, zit hem in de nieuwe opzet van de Champions League voor de cyclus 2018-2021. Daarin krijgen de vier beste clubs van de grootste vier competities gegarandeerd vier plekken in de groepsfase, hetgeen ten koste gaat van de plekken voor kleinere voetballanden. Van Engeland, Spanje, Duitsland en Italië gaat met name Italië erop vooruit: van twee naar vier plekken. Nederland behoort tot de kleinere landen waar clubs moeten vrezen dat Europees topvoetbal niet altijd meer voor hen is weggelegd. Het enige rechtstreekse Champions League-ticket van de eredivisieclubs was sowieso al in gevaar vanwege de slechte resultaten van de voorbije jaren.

„We hebben al moeite genoeg om de sportieve achteruitgang te beteugelen, maar nu worden we ook nog eens via de regels aangevallen’’, zegt Swart. Zijn verwijten zijn gericht aan de UEFA en de belangenvereniging voor grote clubs, de ECA, die op weinig transparante wijze afspraken zouden hebben gemaakt die financieel louter de grote clubs begunstigen. Voor elke euro die er nu naar de Europa League vloeit, gaat er vanaf zomer 2018 niet 3,3 maar 4 euro naar de Champions League.

„Nu krijgen de 32 deelnemers van de Champions League samen pakweg 1,3 miljard euro, de 48 clubs van de Europa League 425 miljoen. Straks is dat 2 miljard om 500 miljoen. De taart wordt groter, maar wordt niet even eerlijk verdeeld. En dat is allemaal besloten zonder onze betrokkenheid. Het was een samenspel tussen de UEFA en de ECA.’’ De ECA kwam ooit voor uit de G-14, een vereniging van machtigste clubs waarin onder meer Real Madrid, Manchester United en Bayern München waren vertegenwoordigd.

Swart zou willen dat de nieuwe voorzitter van de UEFA besluit om de besluitvorming rond de nieuwe cyclus van Europees voetbal over te laten doen. Meer transparantie, meer overleg. Dat is ook wat zijn landgenoot Michael van Praag uitdraagt als kandidaat-voorzitter. De kans lijkt echter groter dat Swart en zijn medebestuurders een beroep moeten doen op Aleksander Ceferin. De Sloveense advocaat heeft de beste papieren om woensdag, op het UEFA-congres in Athene, door de 55 aangesloten lidstaten te worden gekozen als opvolger van Michel Platini.

Miljardair

Binnen de UEFA denken bestuurders er juist goed aan te doen om de grote competities te paaien met meer plekken. De nieuwe opzet moet tegenwicht bieden aan de plannen van de rijkste man van China, Wang Jianlin. De miljardair wil met zijn vastgoed- en entertainmentbedrijf een nieuwe Europese topcompetitie opzetten voor de grootste clubs van Europa, los van hun positie op de ranglijst. Uit vrees om grote clubs te verliezen voor de Champions League zou de UEFA daarom dit compromis hebben bedacht.

„Zo zie ik het niet’’, zegt Swart. „Ik zie dit juist als een voorportaal voor een Super League. Je werkt het juist in de hand dat de kloof tussen rijke en minder kapitaalkrachtige clubs onoverbrugbaar groot wordt. Voetbal wordt voorspelbaarder en daardoor minder aantrekkelijk. Vergelijk het met de Formule 1. Daarin doen wel 22 auto’s mee, maar het gaat eigenlijk maar tussen twee auto’s. Aan de andere kant is de Formule 1 net voor 7 miljard euro verkocht, dus misschien heeft het publiek daar niks op tegen.”

Hoewel Swart het gevoel heeft dat de plannen van de UEFA niet meer zijn tegen te houden, heeft de EPFL wel een drukmiddel om ertegen in te gaan: de solidariteitsbetalingen. Dit zijn de bedragen die de UEFA uitkeert aan alle competities en die zijn bestemd voor clubs die geen Europees voetbal spelen. In ruil daarvoor organiseren de competities geen officiële wedstrijden op avonden dat er Champions League of Europa League is, zodat er meer mensen naar Europees voetbal kijken.

„Stel je hebt op woensdag een Europese kwartfinale tussen een Italiaanse en een Spaanse club, maar op diezelfde avond ook een duel in de Premier League, dan is dat slecht voor de marktwaarde van Europees voetbal”, zegt Swart. De kans bestaat dan dat potentiële kijkers zullen afstemmen op de Engelse competitiewedstrijd, wat een ongewenst scenario is voor rechtenhouders die veel hebben geïnvesteerd in de tv-gelden van Europees voetbal. „De EFPL kan leden niet verplichten om op die avonden wedstrijden te plannen, maar als zij tegengas willen geven, hebben ze in dat geval wel de mogelijkheid.’’

Swart durft niet te zeggen of zijn woorden weerklank vinden in de hoogste rangen van het Europese voetbal. Volgens hem heeft de UEFA in het verleden niet echt aangetoond dat het daadkrachtig optreedt tegen onderhandse afspraken en malversaties. „Als de nieuwe voorzitter ertegen ingaat, maakt hij wel meteen goede sier en laat hij zien echt iets te willen veranderen.”