Luisteren: Dit zijn de albums die NRC deze week bespreekt

Twaalf mooie liedjes, meer is er niet nodig voor een tijdloos popalbum. Liedjes die troost bieden zoals Teenage Fanclub op ‘Here’ of liedjes vol kleine verassingen, zoals in Wilco’s ‘Schmilco’

Zangeres M.I.A. heeft muziek de afgelopen elf jaar gebruikt als vehikel voor haar politieke ideeën.
  • ●●●●

    Emil Gilels: The Seattle Recital

    cd111

    Klassiek:Emil Gilels (1916-1985) was een van de grote pianofenomenen uit de Sovjet-tijd. De in Odessa geboren virtuoos maakte enkele succesvolle tournees door de VS. In 1964 speelde hij in Seattle en dat recital is nu, in zijn honderdste geboortejaar, voor het eerst in zijn geheel uitgegeven door Deutsche Grammophon. Als je Gilels (of: Hilels) hoort spelen, vergeet je het geknisper en gekraak op de opname. In Prokofjevs Derde sonate hoor je een pianist die op meerdere borden tegelijk schaakt, die zoveel kleuren kan aanbrengen dat het lijkt alsof er twee pianisten achter het klavier zitten. In Beethovens Waldsteinsonate vliegt hij een enkele keer uit de bocht, maar dan wel op zo’n manier dat het lijkt alsof het zo hoort. In Debussy’s ‘Reflets dans l’eau’ schetst Gilels een woeste zee. Merlijn Kerkhof

  • ●●●●

    Wilco: Schmilco

    cd222

    Pop: Hoes en titel doen een frivoler Wilco vermoeden dan we gewend zijn van de altijd buiten de lijntjes van gewone Americana kleurende groep uit Chicago. Als akoestische tegenhanger van het vorig jaar verschenen Star Wars is Schmilco opnieuw een relatief ongecompliceerd liedjesalbum, hoewel de ingebakken melancholie van zanger en gitarist Jeff Tweedy onuitroeibaar is in een ode aan het buitenstaanderschap als ‘Normal American Kids’. Het ingetogen Schmilco is een wonder van beheersing voor een groep met drie fantastische gitaristen die hier in dienst van de eenvoud betrekkelijk weinig te doen krijgen. Totdat het in ‘Common Sense’ losbarst in een alle kanten op schietend notenbreiwerk. De verrassingen van deze twaalf mooie liedjes zitten in kleine hoeken, zoals de uit het niets opduikende fuzz- en surfgitaren en ritmische vondsten die Wilco toch weer een hogelijk uitdagend geluid geven. Jan Vollaard

  • ●●●●●

    Russian Circles: Guidance

    cd333

    Rock: Russian Circles zette altijd al knappe muziek op plaat, maar je moest ze vooral live zien om overtuigd te worden. Het trio uit Chicago blijft nogal eens hangen in cerebrale muziek, terwijl hun instrumentale, heavy post-rock juist gedijt bij pure emotie. Zonder vocalen moet er in het hoofd van de luisteraar iets van een beeld ontstaan, en dat lukt met zulke op riffs gebaseerde muziek niet met alleen ingewikkelde tempowisselingen. Het lukt ze op Guidance, hun zesde album, nu ook op plaat beter. Het opent fris en folky met ‘Asa’, dan ‘Vorel’ met een verlangend maar ook dreigend thema. ‘Mota’ is springerig en lieflijk en het scheurende ‘Calla’ geeft ruimte aan het mooie eindstuk ‘Lisboa’, vol catharsis en ontlading. Russian Circles lijkt meer lol te hebben in het componeren en minder na te denken over hoe daar door anderen naar wordt gekeken. Het is meer inhoud dan vorm, en dat werkt een stuk beter. Peter van der Ploeg

  • ●●●●

    Arbina: Noura Mint Seymali

    cd444

    Pop: Twee jaar geleden was daar opeens muziek uit Mauritanië. Noura Mint Seymali domineerde de liefhebberslijstjes van psychedelische Sahelblues en -rock. Op haar tweede plaat Arbina rockt ze nog steviger door. Haar Moorse stem - mystieke zang op orkaankracht - dirigeert de gitaarsnaren van haar echtgenoot Jeiche Ould Chighaly. Zelf speelt ze de traditionele ardine-harp die de luisteraar de oneindige woestijn in zuigt. Ze diept haar griotten-roots op dit album verder uit, citeert uit de eeuwenoude traditie van sacrale en adellijke poëzie, ritme en melodie. Toch klinkt de melodie van een nummer als ‘Richa’ direct vertrouwd, en vervreemdend tegelijk. Opener ‘Arbina’ heeft een sterke funkgroove waarin de Amerikaanse hand van Matthew Tinari is te ontdekken. Zijn drums (en connecties) waren uiteindelijk wat Seymali nodig had om de muziek van haar land over de grenzen te krijgen. Leendert van der Valk

  • ●●●●

    Teenage Fanclub: Here

    cd555

    Rock: De belangrijkste taak van een popmuzikant is het bieden van troost, verkondigde songsmid Jan Rot ooit. Het ging hem specifiek om de zalvende werking van de muziek van Roy Orbison, maar zijn stelling gaat in hoge mate op voor het tiende album Here van Teenage Fanclub. Met hun doorbraakplaat Bandwagonesque was de Schotse rockgroep in 1991 een geduchte concurrent voor Nirvana. Discipelen op het altaar van The Byrds en Big Star waren en zijn het, die de hardere gitaarpartijen en de luchtigere onderdelen van hun teksten („She’s gonna get some records by the Status Quo / Oh yeah!”) inmiddels hebben ingeruild voor een serieuzere toon en een gelijkmatiger groepsgeluid. Here bevat troostrijke muziek waarin twaalf prachtige nummers lang wordt volgehouden dat je moet blijven dromen en liefhebben. Jan Vollaard

  • ●●●●

    Shura: Nothing’s real

    cd666

    Elektronica: De Britse Aleksandra Lilah Denton (25), zingend onder de naam Shura, musiceert sinds haar veertiende, toen ze haar elektronische apparatuur in de slaapkamer installeerde. Voor het debuut-album Nothing’s Real, dat daar uit voortkwam, maakte ze soepele popliedjes, met eerbied voor het verleden. Fijnzinnig gepriegel met keyboards en synthetische geluidsbronnen leidde tot een stijl die doet denken aan Madonna’s beginjaren. Lees de hele recensie: Vrijheid voor de nijdige geest van M.I.A. Hester Carvalho

  • ●●●●

    M.I.A.: Aim

    cd777

    Elektronica: De van oorsprong Sri-Lankeese zangeres Mathangi Arulpragasam, beter bekend als M.I.A. (41), heeft muziek de afgelopen elf jaar gebruikt als vehikel voor haar politieke ideeën: voor immigratie en tegen islamofobie. Op haar nieuwe, vijfde, plaat AIM, – naar verluidt haar laatste – staan nummers als ‘Visa’ en ‘Borders’, waarvan de laatste opviel door de fraai gestileerde video, met tegen ijzergaas opklimmende vluchtelingen. M.I.A. slaagt er ook op AIM in om opruiende meningen te verpakken in al even opruiende muziek. Lees de hele recensie: Vrijheid voor de nijdige geest van M.I.A. Hester Carvalho

  • ●●●●●

    Mykki Blanco: Mykki

    cd888

    Elektronica: De elektronische bijdrage van zanger(es) Mykki Bianco (30) is – in meerdere opzichten - iets difusser. Deze Amerikaanse muzikant/performance-kunstenaar, geboren als Michael Quattlebaum, treedt afwisselend op als man en vrouw, zingt nummers over ‘Shit Talking Creep’ en ‘Gay Dog Food’, en laveert tussen hiphop en experimentele elektronica. De muziek op het tweede album Mykki, is mede-geproduceerd door de Fransman Woodkid, die de vroegere chaotische stijl van Bianco enigszins heeft gestroomlijnd. Lees de hele recensie: Vrijheid voor de nijdige geest van M.I.A. Hester Carvalho