Hoofdredacteur van de wereld

nrcvindt

De machtigste hoofdredacteur ter wereld, zo noemde hoofdredacteur Espen Egil Hansen van de Noorse krant Aftenposten de Facebook-topman Mark Zuckerberg. Hij heeft een punt. De Noorse krant plaatste in het kader van een serie over iconische foto’s de wereldberoemde afbeelding van Vietnamese kinderen die wegrennen nadat hun dorp was getroffen door een aanval met napalm. Eén meisje rent naakt, met een van pijn vertrokken gezichtje.

De foto van Nick Ut uit 1972 was een keerpunt in de Amerikaanse publieke opinie over Vietnam. Facebook haalde de foto weg van Aftenpostens pagina. Naakt is niet toegestaan. Pas na een open brief van Hansen op de voorpagina van Aftenposten, die in een oogwenk wereldwijd bekendheid kreeg, draaide de Amerikaanse internetgigant de beslissing terug.

Dit voorval wijst op de complexe positie waarin Facebook willens en wetens terecht is gekomen. Het bedrijf is inmiddels wereldwijd dominant én modereert actief. Dat plaatst het in de positie zich te bemoeien met de inhoud van ‘posts’ van andere media, van kunstenaars, cartoonisten, politici en opiniemakers. Er waren al beschuldigingen van ‘linkse vooringenomenheid’. Er is het verwijt dat gebruikers in hun eigen ‘filterbubble’ terecht komen waarin zij voortdurend worden bevestigd in hun eigen mening.

Facebook opereert in het spanningsveld tussen vrijheid van meningsuiting en racisme, haatzaaierij of pornografie. Naakt in de kunsten stelt het bedrijf regelmatig voor problemen.

De combinatie ‘naakt’ en ‘kind’ is terecht reden voor zeer grote terughoudendheid. Maar de combinatie journalistiek en censuur is dat ook. En waar ligt de grens? Iconische foto’s zat. Zoenen in het openbaar en dan niet met je eigen partner? (Alfred Eisenstaedt, Times Square, 1945 na de Japanse capitulatie) Een soldaat op het moment van sneuvelen? (Robert Capa, Spaanse burgeroorlog,1936) Er zijn vast zat aanknopingspunten voor misplaatst puritanisme.

Het bedrijf van Zuckerberg zegt geen eindredactie te willen toepassen, en laat steeds meer over aan softwarematige beslissingsmodellen. Dat is een te gemakkelijke oplossing. De beoordeling vergt een menselijke tussenkomst, met een oog voor de context.

Eenvoudig is dat niet.

Tegelijkertijd heeft Facebook zelf actief de wereldwijde dominantie gezocht die het nu heeft. Rivalen worden opgekocht met een formidabele oorlogskas voordat zij té bedreigend worden – het meest recente grote voorbeeld is WhatsApp. Het is Zuckerbergs verantwoordelijkheid om een oplossing te vinden. Want de Vietnamese foto zal niet het laatste incident zijn.