Hij maakt de oppositie tegen Poetin weer sexy

Russische oppositie De jonge oppositiepoliticus Ilja Jasjin onderzocht de banden van Poetin met georganiseerde misdaad. Aanhangers aanbidden hem, maar hij komt de Doema niet in.

Oppositieleider Ilja Jasjin presenteerde onlangs zijn onderzoeksrapport over corruptie en criminaliteit in Rusland. Foto Pavel Golovkin/AP

Hij brengt het met veel flair, en de jonge vrijwilligers hangen aan zijn lippen. Als Ilja Jasjin (33) klaar is met zijn presentatie van zijn onderzoeksrapport wil iedereen een gesigneerd exemplaar. In een muf zaaltje in een buitenwijk van Moskou lijkt de Russische oppositie ineens weer een beetje sexy.

In de afgelopen maanden onderzocht Jasjin de banden tussen Poetins partij Verenigd Rusland en de georganiseerde misdaad. ‘Crimineel Rusland’ brengt weliswaar geen nieuwe feiten, maar Jasjins overzicht is ontluisterend. Het rapport ondergraaft een van de belangrijkste mythes van het regime: dat president Poetin heeft afgerekend met de Russische maffia van de jaren negentig. In werkelijkheid, zegt hij, is de georganiseerde misdaad opgegaan in de staat.

„De crimineel van tegenwoordig loopt in pak, heeft een portret van Poetin aan de muur van zijn kantoor en slaat patriottische taal uit.”

Jasjin is een redenaar. Wie hem zo hoort spreken, zou nog gaan denken dat het einde van Poetins bewind aanstaande is. „Ik wil geen gewelddadige omwenteling of revolutie”, zegt hij luid. „Net als jullie wil ik gewoon mijn land weer terug.”

De electorale werkelijkheid is echter hard. Jasjin is vice-voorzitter van Parnas. Maar de kans dat de liberale oppositiepartij komende zondag bij de parlementsverkiezingen een zetel bemachtigt, is zo goed als nul. Sterker nog: Jasjin, de man die aanbeden wordt in dit zaaltje, doet niet eens mee.

Schandaalfilm

Een jaar geleden sloot Parnas een coalitie met oppositieleider Aleksej Navalny. Navalny’s ‘Vooruitgangspartij’ is door de autoriteiten geschorst. Via Parnas kon Ruslands meest bekende oppositieleider toch meedoen aan de verkiezingen. Parnas zou kunnen profiteren van Navalny’s populariteit en zijn kennis van het voeren van campagne.

Enkele maanden na haar geboorte viel de ‘Democratische Coalitie’ alweer uit elkaar. Navalny en Parnas kregen ruzie over sleutelposten op de kieslijst en over de eerste plek van voorzitter Michail Kasjnov, die niet wilde meedoen aan voorverkiezingen, zogeheten ‘primers’. Diens positie kwam verder onder vuur nadat de Russische televisie een schandaalfilm over Kasjanov uitzond, waarin beelden werden getoond van een verborgen camera in zijn slaapkamer. Dat de getrouwde Kasjanov in bed lag met zijn medewerkster was natuurlijk genant, maar nog overkomelijk. De gesprekken die de twee voerden over Navalny (en Jasjin) waren echter pijnlijk. Kasjanovs politieke vrienden bleken zijn grootste vijanden te zijn.

Lees ook dit interview met Aleksej Navalny: “Europa, vervolg corrupte hoge Russen actief”

Het de facto einde van de Democratische Coalitie (Parnas werkt nog samen met een aantal andere splinterpartijtjes) had ook gevolgen voor Jasjin. Begin juli maakte hij bekend dat hij had besloten om niet mee te doen aan de verkiezingen. Maar het lijkt onwaarschijnlijk dat de ambitieuze politicoloog vrijwillig een stap opzij zette. Jasjin had openlijk positie gekozen tegen de nummer-eenpositie van lijsttrekker Kasjanov. Waarschijnlijk kreeg hij daar nu de rekening voor gepresenteerd.

En zo moet de Russische oppositie het doen zonder een van zijn meest getalenteerde vertegenwoordigers. Jasjin denkt helder, formuleert scherp en heeft humor. Bovendien is hij niet bang. Vlak voor de presentatie van het rapport over Kadyrov verscheen hij ineens in de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny. Een openlijke provocatie aan het adres van een dictator die in verband wordt gebracht met afrekeningen en politieke moord – zoals op Jasjins mentor Boris Nemtsov.

Onafhankelijke kandidaten

Voor de studenten in het zaaltje is Jasjin niets minder dan een held. We zijn in het kantoor van Dmitri Goedkov (36), een van de weinige Russische parlementariërs die zich kritisch hebben durven opstellen in de Russische Doema, en daarom uit zijn eigen partij (Rechtvaardig Rusland) werd gegooid. Via het Moskouse kiesdistrict waar hij woont probeert de jonge Goedkov opnieuw in het parlement te komen, en Jasjins generatiegenoot maakt een kans.

Hetzelfde geldt voor een aantal andere onafhankelijke kandidaten in de Russische regio’s. De oppositie mag dan in chaos verzonken zijn, door de laatste wijziging van het kiesstelsel (waarin elementen van het districtenstelsel zijn ingevoerd) komen er misschien toch oppositieleden in de Doema. Goedkov is trouwens kandidaat namens oppositiepartij Jabloko – de partij die eerder weigerde om zich aan te sluiten bij de Democratische Coalitie.

Waarom kan de oppositie nooit eens een front maken, wil een toehoorder weten. „Daar heb ik geen antwoord op”, zegt Jasjin.

„Maar op de een of andere manier vinden we het vooral interessant om elkaar te bestrijden. Dat is ons trauma.”