De brugwachter zag op zijn scherm ‘heel die mevrouw niet’

Brugongeluk

Een 57-jarige vrouw stond aan de verkeerde kant van de slagboom toen de brug openging, en overleed. Het OM verwijt de brugwachter dat hij toch de brug opende.

Foto Google Streetview

Midden op de J.M. den Uylbrug in Zaandam stapt Marijke Fontijn van haar fiets. Ze doet een paar passen achteruit, zodat ze precies vóór de dikke witte streep op het wegdek staat. Vlakbij knippert een waarschuwingslicht, er rinkelen bellen; de brug gaat open. De 57-jarige Fontijn denkt waarschijnlijk dat zij precies voor de stopstreep is gaan staan. In werkelijkheid is zij het eerste knipperlicht – dat misschien nog net niet aanstond – al gepasseerd. Het wit markeert de grens tussen het bewegende en het ‘vaste’ brugdeel. Fontijn staat aan de verkeerde kant en gaat mee de lucht in. Ze valt zo’n vijftien meter. Fontijn overlijdt ter plekke, op 6 februari 2015, even na half twaalf in de ochtend, onderweg naar het zwembad. Als de brug vijf minuten later sluit, ontdekt de brugwachter wat er is gebeurd.

Het Openbaar Ministerie eiste dinsdag tegen brugwachter Saco H. een werkstraf van 120 uur. Het OM vindt dat H. een „ernstige fout” heeft gemaakt, omdat hij de vrouw had kunnen zien op zijn beeldscherm. De 55-jarige H., een slanke man met een lange, bruine paardenstaart, ervaart dat anders: in de afgelopen jaren is er zo veel veranderd op het werk, dat het volgens hem onoverzichtelijk is geworden. „Daar heb ik zoveel over geklaagd, dat de baas niet eens meer koffie met me wilde drinken”, verklaart H. De baas noemde hem „een zeikerd”, zegt de advocaat.

Wachtershuisje buiten gebruik

Het gaat er bijna niet over tijdens de rechtszitting, maar de veranderingen begonnen ongeveer tien jaar geleden. Toen werd het gele wachtershuisje boven op de brug, dat er nog wel gewoon is, buiten gebruik gesteld. De brugwachter, die voor de gemeente werkt, verplaatste naar een centrale post, anderhalve kilometer verderop. Hier heet de brugwachter ‘controller’, hij zit onder een systeemplafond, achter lamellen. Er worden vanaf deze plek meerdere bruggen bediend.

De veranderingen die Saco H. beschrijft, zijn een paar maanden van kracht als Fontijn in februari 2015 naar beneden valt. Er werkten toen standaard niet meer drie mensen op de controlepost, maar twee. De derde, die vooral de administratie deed en de telefoon opnam, was niet meer nodig, besloot de gemeente.

Op de dag van het ongeval, „liep ik over van de telefoontjes”, zegt Saco H. „Ik heb heel die mevrouw niet gezien.” H. heeft moeite met zijn nieuwe monitors, twee 30-inch-schermen, waarop hij de camerabeelden moet bekijken. Er zijn vier „suffe vakjes” voor het aparte fietsersgedeelte van de brug gereserveerd. „Je kunt nu niet meer inzoomen, dat kon op het vorige systeem wel”, zegt H.

Collega’s zien hem als een integere, hardwerkende man. „In de loop der jaren was het zo gegroeid dat ik meestal de administratie deed en de telefoon opnam.” Dat het nu juist bij hém moest misgaan vindt hij erg pijnlijk. Saco H. was ook een van de brugwachters die in 2012 drie maanden werk weigerden omdat het nieuwe camerasysteem het niet goed deed. Dat is aangepast, maar nog steeds laten de omstandigheden volgens H. dus te wensen over. Het OM is het daar deels mee eens, maar vindt dat H. toch zeker had moeten weten dat het veilig was, toen hij de brug opende. Het is kort ter sprake gekomen om ook de gemeente te vervolgen, maar het OM heeft daarvan afgezien.

De nabestaanden storen zich eraan dat Saco H. niet is ingegaan op hun verzoek om met elkaar te praten. H. dacht dat hij een spreekverbod had, dat blijkt niet waar te zijn. Hij heeft het moeilijk omdat hij een fout heeft gemaakt”, zegt de dochter van mevrouw Fontijn. „Maar wij moeten verder leven met de laatste beelden die we gezien hebben. Mijn moeder die op de brug stond met angst op haar gezicht.” De dochter herinnert zich „haar bloed onder mijn nagels, omdat ik mijn moeders haar ging doen terwijl ze een groot gat in haar hoofd had”. Ze biedt de rechter haar excuses aan voor de harde woorden. „Er zit zoveel woede, verdriet en onmacht in mij.” Saco H. legt uit dat hij een moeilijke prater is. „Het spijt me vreselijk voor de familie.” Op 26 september is de uitspraak.