Wat kan Clintons longontsteking voor gevolgen hebben?

Gezondheid Wat is eigenlijk het protocol als een presidentskandidaat uitvalt? Vijf vragen.

Hillary Clinton op 5 september in Cleveland. Foto Brendan Smialowski/AFP

1 Wat is er gebeurd?

Hillary Clinton moest zondag in allerijl vertrekken bij de herdenking van de aanslagen van 11 september. Op een video is te zien hoe ze, omringd door veiligheidsagenten, bijna lijkt flauw te vallen. Later zondag maakte haar arts bekend dat ze de vrijdag ervoor was gediagnosticeerd met een longontsteking. Haar was vijf dagen rust voorgeschreven, maar Clinton had geweigerd. Clinton zei maandag in een interview met CNN dat ze de ziekte had willen negeren:

„Ik dacht gewoon niet dat het zo’n big deal zou worden.”

2.Hoe komt Clinton aan een longontsteking en wat is haar prognose?

Longontsteking kan ontstaan door virussen of bacteriën, schimmels, of zelfs wormparasieten. Waarschijnlijk heeft Clinton een milde longontsteking – een walking pneumonia heet dat in de VS. De patiënt wordt dan thuis behandeld

3 In hoeverre kan de longontsteking Clintons campagne schaden?

Niet de ziekte, maar het negeren en verzwijgen daarvan kunnen grote gevolgen hebben. Dat Clinton een ernstige ziekte verborgen houdt, was het recentste gerucht onder complotdenkers in de alt-right beweging. Het feit dat er zondag een paar uur onduidelijkheid bestond over Clintons toestand, waarna er iets aan de hand bleek dat nog niemand wist, past in het ook door gematigder Republikeinen breed uitgemeten patroon van Clintons gebrek aan transparantie. Republikeinen betogen al jaren dat de Clintons structureel dingen achterhouden.

Voor zijn doen was Clintons tegenstrever Donald Trump overigens terughoudend in zijn reactie: „Het was een treurig gezicht. Ik hoop dat ze snel opknapt,” zei hij in een tv-interview. Het eerste debat tussen de twee, is op op 26 september.

4.Waren er eerder zieke presidentskandidaten en presidenten?

President William Henry Harrison was in 1841 pas 32 dagen in functie, toen hij overleed. Aan een longontsteking. Woodrow Wilson kreeg een ernstige beroerte in 1919. De bevolking wist van niets. De zwakte van Franklin Delano Roosevelt en de vele aandoeningen waar John F. Kennedy en Richard Nixon last van hadden, werden grotendeels pas na hun dood bekend. De mentale gezondheid van de oudste kandidaat die tot nu toe ooit aantrad, Ronald Reagan, was een campagnethema in 1980 en 1984.

Clinton is ook niet de eerste die publiekelijk onwel werd: in 1992 braakte de oudere George Bush de Japanse premier onder tijdens een staatsbanket. Tegenwoordig maken presidenten én kandidaten medische gegevens openbaar. Zowel Trump als Clinton hebben maandag gezegd de komende dagen met meer medische gegevens te komen.

5 Wat gebeurt er eigenlijk als een presidentskandidaat uitvalt?

In deze campagne kwam de vraag al in mei bovendrijven, voordat de FBI zijn onderzoek naar het e-mailgebruik van Clinton bekendmaakte, en in juni, toen de Republikeinen zich openlijk afvroegen of de kandidatuur van Donald Trump nog te vermijden was. Nu dus weer.

Artikel 2, paragraaf 7 van de statuten van het Democratic National Committee stelt dat er, als de kandidaat wegvalt, een vergadering komt waarin een nieuwe kandidaat wordt gekozen door stemming. Mocht Trump uitvallen, bepaalt regel 9 dat het Republican National Committee een nieuwe conventie organiseert of zelf stemt over een vervanger.

Complicerende factor is dat het vroeg stemmen in sommige staten al begonnen is. Als een gekozen, maar nog niet geïnstalleerde, kandidaat uitvalt? Dan wordt sectie 2 van het 20ste amendement van de Grondwet van kracht: de vicepresident wordt geïnstalleerd.

Met medewerking van Sander Voormolen