De muzikant die de doodstraf kan krijgen voor zijn muziek

Verboden Mephisto heeft een anti-religieuze metalband in Saoedi-Arabië. Daar staat de doodstraf op. Zelfs voor zijn ouders houdt hij zijn liefde geheim. „Mijn moeder zegt dat ik vergiftigd ben.”

Foto iStock, bewerking NRC fotodienst

Hij ziet er niet uit als een vijand van de staat. ‘Mephisto’ is een rustige, onopvallende Arabische jongen. Hij draagt een bril en onuitgesproken, donkere kleding. Alleen zijn shirt met een heavy metalband erop is een hint naar de hobby die hem celstraf, marteling of erger kan opleveren: Mephisto (net 30) is muzikant in Saoedi-Arabië en maakt met zijn band Al-Namrood black metal, de extreemste vorm van metal die er is. Het is ziedende, furieuze muziek, vermorzelend hard. Alleen te pruimen voor wie er in de loop van jaren langzaam aan gewend is geraakt.

De naam van de band is de Arabische naam van de Babylonische koning Nimrod, die tegen de wil van God inging en de toren van Babel bouwde. Letterlijk betekent de naam ‘de ongelovige’. Ook de teksten van Al-Namrood zijn zeer kritisch over de staat en de islam. Dat kan Mephisto de kop kosten in het streng religieuze Saoedi-Arabië.

Maar staatsgevaarlijk ziet hij er dus niet uit, achter een kopje koffie met een koekje op Schiphol. Opvallen is het laatste dat hij wil. Dus geen lang haar of baard, geen shirts met omgekeerde kruizen en bloederige taferelen of leren jassen vol emblemen van metalbands.

Het logo van Al-Namrood

Het logo van Al-Namrood

Zijn artiestennaam ‘Mephisto’ komt van een demon in de legende van Faust. Zijn echte naam, bekend bij de redactie, mag niet in de krant. Details over zijn uiterlijk, zijn woonplaats en andere zaken die hem voor de autoriteiten herkenbaar kunnen maken, laten we achterwege, spreken we af tijdens zijn eerste face-to-face interview ooit – maanden nadat via zijn platenmaatschappij het eerste contact was gelegd. Honderd procent zekerheid over zijn identiteit en verhaal is er zelfs dan nog niet, maar gezien de risico’s die hij loopt is hij begrijpelijkerwijs niet scheutig met het overleggen van persoonsgegevens.

Oordoppen

Hij zit op Schiphol een paar uur overstaptijd uit, nadat hij in een andere Europese hoofdstad het eerste heavy metalconcert van zijn leven heeft gezien. „Het was de reis meer dan waard.” Zijn ogen lichten op. Hij weet niet waar hij moet beginnen met het beschrijven van de beleving. „Ik voel me een nieuw persoon. Het was helemaal geweldig, ik ben er zo trots op dat ik dit heb gezien. Ik wist alleen niet dat het zo hard zou zijn. Na het tweede nummer ben ik oordoppen gaan kopen.”

Mephisto reist zoveel hij kan, in het buitenland voelt hij zich vrij. Hij woont en werkt in een stad in het oosten van Saoedi-Arabië, niet ver van buurstaatje Bahrein. Hij werkt in de olie-industrie. Hij verdient er goed geld mee, maar er zijn meer voordelen: de petrochemische industrie in zijn regio zorgt voor de komst van veel buitenlandse werknemers, expats, die worden gehuisvest op compounds waar de religieuze politie niet binnenkomt.

„Op die compounds mag veel meer. Vrouwen mogen er autorijden, ze houden er feestjes, er wordt gedronken. Als je daar binnenkomt, kun je er musiceren zonder dat de geheime politie meeluistert. Ik kende iemand die mij binnenliet, maar die is weer naar zijn thuisland vertrokken. Nu oefenen we thuis bij mij. Ramen en deuren gesloten.”

Wat Mephisto, die zelf gitaar, bas en percussie speelt, en de twee medebandleden ‘Humbaba’ (zang) en ‘Ostron’ (keyboards, percussie) thuis opnemen op hun computer, wordt uitgebracht door het kleine Canadese label Shaytan Productions, dat de band in 2008 op online forum Myspace oppikte.

Vorig jaar bracht Shaytan Al-Namroods vijfde plaat uit, eerder dit jaar een album in samenwerking met de in Duitsland wonende Kirgizische band Darkestrah. Eind dit jaar komt een nieuw album van Al-Namrood uit. Hun albums zijn enkele duizenden keren beluisterd op Spotify, en de laatste video – gemaakt in Canada – is ruim 75.000 keer bekeken. Andere video’s van Al-Namrood gaan over de 150.000 views. Geen cijfers waar grote labels echt warm van worden, maar niet slecht voor een extreme metalband.

Nieuwsgierig? Dit is Al-Namroods vijfde album. De tekst gaat verder onder de afspeellijst.

De muziek van Al-Namrood is rauw, maar ook catchy. Ze mixen snelle gitaarriffs en razende drums met geluiden uit het Midden-Oosten. Je hoort de ‘oud’, een voorloper van de luit, de ‘qanun’, een harp-achtig snaarinstrument en Arabisch klinkende akkoordenschema’s. De onbeholpen opnametechniek zorgt voor een gruizig geluid, maar dat geeft charme aan de muziek en hoort bovendien bij de afwijkende esthetiek van black metal. De zang is in het Arabisch, grommend en agressief. De meeste instrumenten komen uit de computer, waardoor Al-Namrood wat synthetisch klinkt. Maar waar klassieke black metal ijzig koud en afstandelijk kan zijn, klinkt de muziek van Al-Namrood juist warmbloedig.

Tegen de islam

De extremiteit van de muziek is één ding, de teksten zijn veel gevaarlijker, ook al spreekt de band zich niet rechtstreeks uit tegen de islam. „Het gaat ons niet alleen om religie. We spreken ons uit tegen al het onrecht in ons land. Ik zou onze teksten daarom eerder revolutionair noemen.”

Mephisto legt uit dat het hem te doen is om de manier waarop religie in zijn land wordt misbruikt om het volk slaafs te houden. „Saoedi’s denken dat hun leven niet van belang is, ze gaan toch naar de hemel is hun overtuiging. Wat er ook gebeurt. Oorlog, slachtingen, martelingen, het is allemaal oké. Dat systeem, dat mensen zo manipuleert dat ze op die manier leven, dát haten we.”

De clip van ‘Bat Al Tha ar Nar Muheja’ uit 2014. De tekst gaat verder onder de video.

De kritiek giet Mephisto in historische verhalen over het land en de regio. Het pre-islamitische tijdperk op hun eerste album Astfhl Al Tha’r, Babylonisch Irak op tweede plaat Estorat Taghoot, enzovoorts.

De muziek opnemen moet in het geheim. „Als de buren ons zouden zien repeteren, bellen ze de politie en dan worden we gearresteerd. Ze gooien je in de gevangenis en na een poosje krijg je een straf opgelegd en dat is het dan.” Welke straf hangt er volgens hem maar net van af van hoe de pet van de rechter staat. „Hij kan er een aanklacht van maken als ‘het maken van vulgaire muziek’. Dat is een jaar of vijf gevangenis en tweehonderd zweepslagen. Maar het kan ook afvalligheid worden, dan krijg je drie dagen om over je zonden na te denken. En dan word je geëxecuteerd.”

De doodstraf kan in Saoedi-Arabië worden opgelegd voor veel vergrijpen, zoals moord, verkrachting, atheïsme, blasfemie, drugsgebruik, afvalligheid, tovenarij, homoseksualiteit en overspel. De veroordeelde wordt doorgaans gedood door onthoofding met het zwaard. Volgens mensenrechtenorganisatie Amnesty International voert de Saoedische overheid een klopjacht op ‘iedereen die kritiek uit’. Vorig jaar werden meer dan 150 mensen geëxecuteerd in het land.

Maar hij heeft nog geen directe aanwijzing dat de autoriteiten hem op de hielen zitten, en echt bang is hij bovendien niet aangelegd. „Als ze slim genoeg zijn kunnen ze ons best pakken, maar we zijn wel voorzichtig. We gebruiken beveiligde verbindingen om onze ip-adressen te verhullen, zodat we moeilijker te traceren zijn. Ik doe niks geks. Niks verdachts. Ik draag mijn metalshirts nooit publiekelijk, alleen thuis en op reis in het buitenland.”

Zou hij niet liever verhuizen naar een land met meer vrijheid? „Dat ben ik wel een tijd van plan geweest. Maar zanger Humbaba mag het land niet uit. En toetsenist Ostron heeft een vrouw en kind, die kan ook niet zomaar weg. Ik wil hen en mijn eigen familie niet achterlaten. Vertrekken zou ik egoïstisch vinden.”

Bovendien denkt hij dat Saoedi-Arabië te sterke banden heeft met veel landen in het westen. Hij is bang dat hij wordt uitgezet als hij asiel aanvraagt.

De vraag rijst waarom hij zich in gevaar brengt met een hobby die hij net zo goed zou kunnen laten. Maar de woede tegen het systeem zit diep, en de liefde voor metal als manier om die woede te uiten is te groot. Dit is zijn manier om in opstand te komen tegen de islam, waardoor hij zich misbruikt voelt.

„Op de basisschool leerden we dat ongelovigen gedood moesten worden. Kill the infidel. We mochten geen enkel gevoel hebben voor niet-moslims, in geen enkele situatie. We kregen video’s te zien van de oorlog in Bosnië en we moesten zien hoe de Serviërs moslims vermoordden. De leraar zei: ‘Zie je wat de ongelovigen doen? We moeten wraak nemen’. Ze behandelden ons niet als mensen. Ze sloegen ons alsof we tafels waren. Zo krijg je boze tieners die een bomgordel om willen doen. Ik ken jongens die op jihad zijn gegaan. Slachtoffers van onze educatie.”

Michael Jackson

Dat verklaart nog niet hoe hij in de black metal terechtkwam. Hij lacht. „Het begon met Michael Jackson. Dat was helemaal nieuw voor me toen ik jong was. Die beat, ik had nog nooit zoiets gehoord. Ik was verknocht aan westerse muziek. Toen ik er meer van zocht, vond ik cassettebandjes van Iron Maiden. Ik wist niet wat het was, maar wow, die hoesjes! Daar viel ik voor. Zo ben ik steeds dieper in de metal geraakt, en nog meer toen eind jaren negentig het internet opkwam.”

Zijn familie was al niet blij met Michael Jackson. Dat Mephisto in een band speelt die in tijdschriften en websites over de hele wereld wordt besproken, tot in Nederland aan toe, daarvan hebben zijn ouders geen flauw benul. „Ze weten inmiddels dat ik naar rock en metal luister, en ze hopen nog altijd dat ik normaal word. Mijn moeder heeft wel eens gezegd dat ik vergiftigd ben, en bezeten door een demon. Dat ik metal maak, hou ik daarom maar geheim.”

Meer metal uit het Midden-Oosten in een playlist, met Acrassicauda uit Irak, District Unknown uit Afghanistan, Khalas uit Palestina, Massive Scar Era uit Egypte, en meer. Nile is op-en-top Amerikaans, maar zeer invloedrijk, ook op bands in deze regio. De tekst gaat verder onder de afspeellijst.

Mephisto noemt het Noorse Darkthrone en de Zweedse band Marduk – bands die in de jaren negentig al actief waren – als inspirators. „Ik vind de agressie en atmosfeer in hun muziek zo goed. Alleen, ze moeten in Scandinavië niet zo zeuren over het christendom. Dat is toch niets vergeleken met het systeem waarin wij moeten leven? Als je een christen beledigt, loopt die weg. Voor moslims is wraak belangrijk. Ik denk dat verhuizen naar Europa geen zin heeft, daar is het ook niet veilig. Kijk naar Theo van Gogh: dat hij vermoord is verbaast me niets.”

Veel fiducie in de toekomst heeft hij niet. „Ik hoop dat mensen in ons land inzien hoe ze worden misbruikt door hun godsdienst en regering. En ik hoop dat we ooit kunnen optreden. Het zal allebei niet snel gebeuren.”