Olympische twist over kindermoord

Antropologie

Mag Brazilië ingrijpen in het leven van geïsoleerde indianengemeenschappen? Ja, zeggen de bestrijders van zuigelingenmoord.

Foto Adriana Huber/Survival

De organisatoren van de Paralympische Spelen in Rio de Janeiro hebben een lans gebroken voor een omstreden wetsontwerp ter preventie van zuigelingenmoord bij inheemse volken. Als de wet wordt aangenomen, zou er een einde komen aan de praktijk dat de Braziliaanse autoriteiten niet tussenbeide komen in de aangelegenheden van geïsoleerd levende indiaanse gemeenschappen in het Amazonegebied.

Een van de fakkeldragers tijdens de openingsceremonie was een spastisch indiaans meisje, Iganani Suruwaha. Toen zij zes jaar oud was en nog steeds niet kon lopen is haar moeder door de gemeenschap onder druk gezet om het kind achter te laten in het bos. De moeder, Muwaji, heeft het meisje vervolgens meegenomen naar een naburige zendingspost, waar men zich over hen heeft ontfermd. Sindsdien is Iganani een poster child geworden van de zending, die met haar verhaal aandacht vraagt voor traditionele praktijken van geïsoleerd levende indiaanse volken die zouden indruisen tegen de mensenrechten.

In een persbericht beschuldigen de organisatoren van de Paralympische Spelen de inheemse volken van Brazilië van infanticide (zuigelingenmoord) en andere ‘schadelijke traditionele praktijken’. Zij wijzen op de zogenoemde ‘Muwaji-wet’, die al is goedgekeurd door de Kamer van Afgevaardigden en nu in behandeling is bij de Senaat. Volgens het persbericht moet die „de grondrechten van inheemse volken garanderen”. Deze politieke zet van ‘Rio 2016’ heeft geleid tot protesten van Survival International (SI), een Britse ngo die opkomt voor de rechten van inheemse volken en grote bezwaren heeft.

Op initiatief van evangelische zendingsorganisaties bevat de wet een bepaling die autoriteiten machtigt indiaanse kinderen weg te halen bij hun familie. Het wetsontwerp breekt met de heersende praktijk, waarin de Braziliaanse overheid wet- en regelgeving niet kan opleggen aan geïsoleerd levende indiaanse gemeenschappen die vallen onder de Funai, een overheidsdienst voor de bescherming van inheemse volken.

Muwaji en Iganani zijn Suruwahá, een kleine indiaanse gemeenschap die teruggetrokken leeft aan de Poros, een zijrivier van de Amazone, in de deelstaat Amazonas.

Bij Amazonevolken worden zuigelingen die worden beschouwd als niet-levensvatbaar, in de zware omstandigheden van een bestaan van jagen en verzamelen, vanouds achtergelaten in het bos. Infanticide komt nog overal ter wereld voor. Het laatste grote onderzoek is in 2000 uitgevoerd door Simon Mays, verbonden aan de universiteit van Southampton. Zijn steekproef omvatte 400 volken en hij stelde vast dat in 80 procent infanticide voorkomt.

Volgens de Braziliaanse antropoloog Miguel Aparicio Suárez, die jaren met de Suruwaha heeft gewerkt, komt infanticide daar hoogstzelden voor. Hij verwijt fundamentalistische zendingsgenootschappen dat zij met dit verhaal aandacht willen trekken sinds de regering hun heeft verboden te werven onder indiaanse gemeenschappen