Amerikaanse dromen in soorten en maten

Er lopen twee reisseries over de VS bij de NPO. Droomland Amerika en De Verenigde Staten van Eva zijn allebei de moeite waard.

Op de foto met Donald Trump in 'Droomland Amerika' (VPRO).

Als er een ideaal moment zou zijn voor een reisserie door de verdeelde en verwarde Verenigde Staten, dan zou het wel dit najaar zijn. Dus zien we er bij de NPO maar liefst twee, beide van zeer behoorlijk niveau.

De Verenigde Staten van Eva (KRO-NCRV) is al toe aan aflevering drie. De roadtrip van Eva Jinek door het land waar ze werd geboren, als dochter van verse Tsjechische immigranten, laat de presentatrice op haar best zien: energiek, gepassioneerd, vaak emotioneel en met een bijzondere voorkeur voor vrouwen: op de schietbaan, als manager van een indianenreservaat of gewoon onderweg.

Tekst gaat verder na de video

Jinek beziet het land door de enthousiaste ogen van de net genaturaliseerde nieuwkomer, die onvoorwaardelijk gelooft in het land van de onbeperkte mogelijkheden, waar iedere vreemdeling zich in principe welkom mag weten, mits hij de Amerikaanse normen en waarden accepteert en onderschrijft. Het lijkt erop dat het in de praktijk nog steeds klopt, in ieder geval in ruimere mate dan in de meeste Europese landen.

De aanpak van voormalig correspondent Eelco Bosch van Rosenthal in Droomland Amerika (VPRO) is anders. De gastheer is veel minder zelf in beeld en speelt eerder een ondersteunende dan een dragende rol. Daarmee wordt het aandeel van regisseur Hans Pool, die eerder tekende voor reisseries met Adriaan van Dis en Jelle Brandt Corstius, relatief belangrijker.

Tekst gaat verder na de video

Ook is de benadering eerder journalistiek dan psychologisch of antropologisch. Het voordeel is dat het informatieve gehalte toeneemt, het nadeel dat we ons op relatief bekend territorium begeven. De eerste aflevering is gesitueerd in de zogeheten Rust Belt, waar de ooit zo cruciale staalindustrie volledig is weggekwijnd. Het reisdoel is Youngstown, Ohio, waarvan het wrede lot ook al eens werd bezongen door Bruce Springsteen.

Bosch van Rosenthal praat onder meer met een journalist van de lokale krant, maar ook met voormalige bokskampioen Ray ‘Boom Boom’ Mancini. De mooiste plaatjes zijn van verarmde blanke Trump-fans, poserend naast een bordkartonnen, manshoge afbeelding van hun held. Ze geloven heilig dat hij Amerika weer groot zal maken.

De journalist legt uit dat behalve in de grote steden langs de kusten en een enkele in het binnenland, de middenklasse zo goed als niet meer bestaat in Amerika. Je bent ofwel arm ofwel rijk. Die kant gaat het in Europa ook steeds meer op, ten gevolge van de globalisering en liberalisering. Zie dan die banen maar weer eens terug te krijgen.

Het is een sluitend verhaal, dat de behoefte aan politieke heilanden verklaart. Ik zie net iets liever de wat meer flodderige aanpak van Jinek, misschien wel omdat zij nog wel gelooft in de Amerikaanse Droom, die Bosch van Rosenthal effectief naar Fabeltjesland verwijst.