Giraffe: nu in 4 soorten!

Biologie

Een nieuwe DNA-analyse gooit de indeling van de giraffe omver. Niet langer één soort met veel ondersoorten, maar vier aparte giraffesoorten.

Somalische giraffe (Giraffa reticulata) leeft in Noord-Kenia, Somalië en Ethiopië. Typerend zijn de roodbruine, hoekige vlekken, gescheiden door dunne, witte lijnen. Foto Julian Fennessy / Giraffe Conservation Foundation

Er is niet één giraffesoort, maar er zijn er vier. Dat is de conclusie van een grootscheeps DNA-onderzoek onder alle ondersoorten van de giraffe. In totaal werd van 190 giraffes uit heel Afrika het mitochondriaal DNA onderzocht en van 105 giraffes werden zeven markers in het kern-DNA bekeken. Het onderzoek is vrijdag gepubliceerd in Current Biology.

Foto Julian Fennessy /  Giraffe Conservation Foundation

De Noordelijke giraffe (Giraffa camelopardalis) leeft verdeeld over vier ondersoorten in een breed gebied in Kenia, Oeganda, Tsjaad, Congo, Kameroen en Niger. Foto Julian Fennessy / Giraffe Conservation Foundation

Tot nu toe werden negen ondersoorten onderscheiden. Die variëren van de West-Afrikaanse giraffe in Niger, waarvan er nog 400 bestaan, tot een ondersoort van 32.000 Masai-giraffes die in Kenia leeft. Genetisch blijken die negen in vier duidelijk verschillende groepen uiteen te vallen. Uiterlijk lijken ze nog steeds behoorlijk op elkaar, maar genetisch gezien leven de vier soorten al één tot twee miljoen gescheiden van elkaar. En daarmee voldoen ze aan een belangrijke eis voor een aparte soort: geen vermenging met andere soorten. Het gebrek aan seksueel contact verraste de onderzoekers. Omdat giraffes zeer mobiel zijn en ze elkaar in de grensgebieden van hun leefgebieden best tegen kunnen komen. In dierentuinen komen wel kruisingen voor. Sommige ondersoorten bleken zo weinig van elkaar te verschillen dat ze wel samengevoegd kunnen worden.

Foto Julian Fennessy /  Giraffe Conservation Foundation

De Zuidelijke giraffe (Giraffa giraffa) leeft verdeeld over twee ondersoorten in heel Zuidelijk Afrika. Kenmerkend zijn de puntige, donkerbruine vlekken. Foto Julian Fennessy / Giraffe Conservation Foundation

Volgens het onderzoeksteam van negen biologen zijn er dus vier soorten: de zuidelijke giraffe (Giraffa giraffa, 44.500 exemplaren), de Masai giraffe (Giraffa tippelskirchi, 32.550 exemplaren), de Somalische giraffe (Giraffa reticulata, 8.660 exemplaren) en de noordelijke giraffe (Giraffa camelopardalis, 4.550 exemplaren). De laatste soort behoudt de oorspronkelijke soortnaam, want hieronder valt ook de Nubische giraffe, die zijn naam ooit kreeg van Linnaeus.

Deze achttiende-eeuwse Zweedse aartsvader van de natuurindeling zag overigens een soort hert in dit hoogste dier op aarde. Hij noemde het Cervus (=hert) camelopardalis. Pas later in de achttiende eeuw kreeg het dier de al langer gebruikte Afrikaans/Arabische naam Giraffa als geslachtsnaam.

Foto Julian Fennessy /  Giraffe Conservation Foundation

De Masaigiraffe (Giraffa tippelskirchi) leeft in Zambia, Tanzania en Kenia. Hij heeft onregelmatige, stervormig vlekken. Foto Julian Fennessy / Giraffe Conservation Foundation