Alles bij CDA-brainstorm ademt normen en waarden en fatsoen

CDA1000

Bij het CDA konden de leden standpunten voor de komende verkiezingen bepalen. En Buma wil het nette alternatief voor premier Rutte zijn.

Jan Grijpma (73) uit Raalte. Foto’s Tammy van Nerum

Er moet een minister van Familie- en Gezinszaken komen. Een ouderbijslag en meer flexibel zorgverlof. Voer een sociale ‘dienplicht’ in. En de basisstudiebeurs moet terug. ‘Voorkom tweedeling!’

Met deze en tientallen vergelijkbare plannen kwamen duizend CDA-leden zaterdag. In Amsterdam-Noord hielden de christen-democraten voor het eerst de CDA1000, een brainstorm over hun verkiezingsprogramma. Duizend leden mochten meedenken, de vijftien voorstellen met de meeste stemmen komen echt in het programma. Dat lijstje maakt de partij deze maandag bekend.

„Dit is democratie in het klein”, zei partijvoorzitter Ruth Peetoom trots bij de dagopening. Dan wel een democratie met een nogal homogene samenstelling: blank en van middelbare leeftijd. Het is een probleem waar de meeste politieke partijen mee zitten.

Meedoen, opkomen voor zwakkeren, mensen kansen bieden en nu eens vooral de nadruk leggen op die 90 procent van de mensen die wél wil meedoen. De „inclusieve samenleving”, daar kwamen de meeste plannen die de CDA’ers in groepjes samen opstelden op neer. Alles ademde normen en waarden en weer omkijken naar elkaar.

Precies daarom was zaterdag een prima gelegenheid voor partijleider Sybrand van Haersma Buma om eens uit te halen naar premier en VVD-leider Mark Rutte. „Nederland zit niet op zulk taalgebruik te wachten”, zei Buma over hem. Rutte gebruikte vorige week typeringen als ‘pleur op’ en ‘tuig van de richel’. „Als je minister-president wilt zijn, gedráág je dan ook zo”, zei Buma. Applaus.

Buma moest wel even, want de VVD en Rutte richten zich tot nu toe vooral op de PVV van Geert Wilders en andersom. Hij wil daartussen proberen te komen: kiezers die liever politici hebben die het netjes houden, kunnen bij het CDA terecht. Die boodschap valt probleemloos samen met waar het CDA toch altijd al voor staat, en ook nog eens met Buma’s karakter: „Zulke woorden zitten gewoon niet in mij.”

Dus hoe erg was het, dat sommige CDA’ers zaterdagmiddag zeiden dat de fatsoen-moet-je-doen-tijden van oud-premier Jan Peter Balkenende wel lijken te herleven? Buma: „Dat lijkt mij prima.”

Jan Grijpma (73) uit Raalte ‘Echt een stunt deze bijeenkomst’

Wat móét er volgens u in het CDA-verkiezingsprogramma?

„Ik geloof dat het CDA zich weer duidelijk vóór de Europese Unie moet uitspreken, al is dat geen populaire boodschap. Waar dat kan, moeten we samenwerken. Het CDA is hier een paar jaar geleden een zijweg ingeslagen.”

Werkt deze manier van inspraak? De CDA1000 is een nogal homogeen gezelschap.

„Ja, wij zijn christen-democraten, dat is nu eenmaal zo. De meeste mensen hebben een christelijke achtergrond, al is het geen voorwaarde. Deze bijeenkomst vind ik een stunt. Echt heel goed. Het doet me denken aan de pleindemocratie uit Italië, waar leiders de kwaliteit van hun ideeën afmeten aan het applaus op het plein. Zoiets is dit ook.”

Is het CDA klaar om weer mee te regeren?

„Het moet niet, maar ik verwacht van wel. Als de verkiezingsprogramma’s van andere partijen mogelijkheid tot consensus bieden, moet het lukken.”

Daniël Huising (34) uit Goeree-Overflakkee ‘Ik vraag me af of dit werkt’

1209BINcdaDanielDEF

Wat móét er volgens u in het CDA-verkiezingsprogramma?

„Wij willen graag dat mensen meedoen, maar we komen op voor de cultuur en eigenheid van iedereen. Bij een islamitische school in een wijk met veel moslims moeten we bewaken dat er een open cultuur op die school blijft bestaan. Die school moet opleiden tot kritische burgers. Dat vind ik op een christelijke school net zo belangrijk: dat kinderen bijvoorbeeld mogen zeggen, wacht even, maar ik geloof dit niet.”

Werkt deze manier van inspraak?

„Dat vind ik lastig te zeggen. Ik ben vorig jaar lid geworden en dit is voor mij een manier om de partij wat beter te leren kennen. Lokaal zie ik het belang van een politieke partij absoluut in, maar ik vraag me wel af of zulke gesprekken aan tafel zoals hier echt werken.”

Is het CDA klaar om weer mee te regeren?

„Ja, dat moet wel de doelstelling zijn. Het CDA heeft haar structuur volgens mij prima op orde.”

Eline Wester (23) uit Den Haag ‘De maatschappelijke stage moet terugkomen’

1209BINcdaElineDEF

Welk punt móét volgens u in het CDA-verkiezingsprogramma?

„Burgerschapsonderwijs. We moeten de onderlinge verschillen die we allemaal voelen, bespreekbaar durven maken in de klas. De maatschappelijke stage moet terug. Onderwijs is meer dan alleen leerlingen klaarstomen voor de arbeidsmarkt, ze moeten burgerschap meekrijgen.”

Werkt deze inspraak? De CDA1000 is een homogeen gezelschap.

„Wij zijn een brede volkspartij, we zorgen voor elkaar. Maar de etnische diversiteit is een lastig onderwerp, zeker. Het moeilijke is dat we moeten laten zien dat lageropgeleiden, al vind ik dat een verkeerd woord, óók een stem hebben. Mensen die de dingen verzinnen en zij die uitvoeren, moeten weer samenwerken.”

Is het CDA klaar om weer mee te regeren?

„Absoluut. Wij weten hoe we een samenleving sterker kunnen maken. Die kans moeten we grijpen als die er ligt.”