Aanjagen, die verwarde mensen

Drie woorden: bouwstenen, handvatten, sluitende aanpak. In die woorden moet de oplossing schuilen.Wat is er aan de hand? Er is een alarmerende toename van loslopende verwarde mensen. Dat was al langer zo, maar nu heeft het tv-programma De Monitor het probleem in kaart gebracht. En wat zien we? Donkerblauwe vlekken van verwardheid overal in Nederland, maar vooral in Friesland, Haarlem en omstreken, en Goes.

In Haarlem wijzen bewoners naar het Kenaupark, een lieflijk plantsoen binnen de Kinderhuissingel. „De usual suspects zijn daar”, zegt een moeder met een blond staartje en een schakelketting. Door de buurt fietsen kinderen op miniformaat omafietsen. Oudere heren in poloshirt houden voortsjokkende hondjes aan de lijn. En de usual suspects laten nerveuzere honden los, en tieren de hele tijd tegen ze.

In april schreef wethouder Jur Botter (D66) van Haarlem een brief met het procesvoorstel ‘Naar een sluitende aanpak voor mensen met verward gedrag in Kennemerland’. Haarlem maakte hierin kennis met het „aanjaagteam” dat de verwarde mensen zou ontwarren. Het team moest met bouwstenen en handvatten een sluitende aanpak opzetten.

Waarom neemt het aantal verwarde mensen toe? In 2015 kreeg de Haarlemse politie 6,5 meldingen op de duizend inwoners. Het landelijk gemiddelde ligt op 3,9.

Volgens het procesvoorstel is er geen toename te zien van het aantal verwarde personen in het algemeen. En er is ook geen toename van de politie-inzet om verwarde mensen aan te houden. Is de toename wellicht het gevolg van de sluiting van klinieken en instellingen? Dat willen de onderzoekers niet concluderen. Daar is volgens het aanjaagteam nog „jaren” onderzoek voor nodig.

In het Kenaupark zit een vrouw met netkousen naast een man zonder tanden. „Als het maar niet over God gaat”, slist hij bij de begroeting. De vrouw die haar oogleden niet kan openhouden. De zwarte man die naar het urinoir hinkt. De verrassend goed uitziende man die wil weten of ik psychiater ben, en anders niets wil zeggen. „Dit gaat ’m niet worden.”

Hebben zij al kennisgemaakt met het aanjaagteam? Ze zien wel dat het aantal psychiatrische patiënten in het park toeneemt en dan wijzen ze steeds naar andere bankjes. Daar zitten de zorgmijders, de luidruchtigen die niet langer in de nachtopvang worden toegelaten. Ineens raakt het hele parkje verward.

Het beleidscircuit heeft intussen vorderingen gemaakt. Het landelijke aanjaagrapport van juli 2016 is getiteld: ‘Samen verder doorpakken’ – dit omdat het rapport dat in januari in de Tweede Kamer werd behandeld nog ‘Samen doorpakken’ heette – trekt een voorlopige bemoedigende conclusie. „Het aanjaagteam ziet dat de bouwstenen worden gebruikt als handvatten voor de praktijk.”

Jutta Chorus (j.chorus@nrc.nl; Twitter: @JuttaChorus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.