Premier never nooit niet

Foto van de Week Arjen van Veelen schrijft wekelijks over een nieuwsfoto. Vandaag: minister Edith Schippers en haar lezing over de radicale islam.

Foto Martijn Beekman/ANP

Waaraan denkt Edith Schippers, al jaren de gedroomde premier van Nederland?

Hier lijkt ze de hoofdpersoon in een psychologisch drama in een plattelandsgemeenschap – het punt in de film waar ze vol paniekerig schuldgevoel beseft dat ze de kat van de buren in de wastrommel heeft gedaan.

Ze lijkt wel bleekgeschminkt, als superschurk The Joker in Batman, of als in een antirookspotje.

Hoe dan ook beslist geen flatteuze foto.

Toen Edith Schippers minister werd, moest ze wennen aan de media-aandacht, vertelde ze eens aan deze krant. „Toen ik aantrad heb ik vijf foto’s laten maken en gezegd: daar kunnen de journalisten uit kiezen. Hahahaha, zo bleek het niet te werken.”

Nee, het werkt heel wreed: als ze in het nieuws is, vissen redacteuren uit tienduizenden foto’s in de beeldbanken. Deze ene, genomen na afloop van een ministerraad, wordt relatief vaak opgevist. Deze week bijvoorbeeld, toen Schippers de show stal met haar H.J. Schoo-lezing.

‘Minister Schippers opent aanval op radicale islam’, was het nieuws, enzovoorts. In de week waarin de verkiezingen afgetrapt werden, waarin ze niet eens verkiesbaar is, werd ze the man of the match.

Glas-in-lood. Preekstoel

Maar dit portret… Met veel goede wil zie je er een vrijdenker in met liberaal-blauwe ogen, getormenteerd door het schorriemorrie dat haar omringt. Of eventueel: Edith staart naar een ruimteschip met de laatste beschaafde bewoners die planeet Aarde verlaten, zij blijft achter om in haar eentje te strijden tegen de radicale islam.

Schippers is een intelligent iemand die knalroze kan dragen zonder gezag te verliezen, maar op deze foto is ze een verschrikt hert.

Misschien is Nederland (of de media) niet klaar voor haar. Of niet meer.

Een lezing geven is een negentiende eeuws concept. Geen tweet of vlog of showdebat, maar een uur praten zonder onderbreking. Glas-in-lood-licht, preekstoel.

Sommige mensen kunnen drie uur praten en niets zeggen – Zomergasten – maar Schippers zei iets. Sterke dingen over burgerschap en feminisme. Niet alles was nieuw, onze cultuur is al sinds Bolkestein ‘een stuk beter dan alle andere’. Ze stelde ook geen radicale dingen voor. De geldkraan dicht voor enge religieuze clubjes, amen.

Maar ze gebruikte woorden als ‘paradox’ en ‘dilemma’. Of ze zei: „Over deze vraag heb ik lang nagedacht.”

Verademend contrast, juist in de week dat het verkiezingsgekrakeel van patjepeeërs en griezels losbarste: de handenschudweigeraars, de gestileerde begeestering van Jesse. Of de sorry-spelende-chef.

Schippers is voor het verhogen van de kiesdempel, een filter op flauwekulpartijtjes – zeer wijs idee.

Ik zou trouwens duizend euro willen geven als de komende verkiezingstijd louter zou bestaan uit H.J. Schoo-lezingen.

Ze twijfelde als Hans van Mierlo – maar ze bleef niet bij deftig gefrons. Het mooist vond ik de quote dat we ‘NEVER NOOIT NIET’ onze vrijheden moeten inleveren. Een drieptraps open deur die niettemin nadreunt.

„De paradox van de vrijheid is dat we ons met elkaar moeten bemoeien”, zei ze ook. Wat weer een handreiking leek naar linksachtige bemoeizucht. Zeldzaam, handreikingen.

Complotdenken

De lof die ze kreeg kwam van alom. Vergeten leek de tabakslobby, haar geloof in de marktwerking, haar vermeende complotdenken (de ‘krachten’ die de VVD zouden bedreigen). Of dat ze ook gewoon oorlogsvluchtelingen wil stoppen voor ze onze samenleving komen ontwrichten.

Maar zo groot is kennelijk het verlangen naar een redelijk, rechts geluid. Zo groot is het verlangen naar een politicus die zegt wat ze denkt, als ze maar eerst diep heeft nagedacht.

Terecht is sowieso het verlangen naar een politicus die over vluchtelingen of immigranten spreekt, zonder de woorden ‘rot op’ (Aboutaleb), ‘pleur op’ (Rutte) of ‘borstvergrotingen’ (Zijlstra) te bezigen.

Op school liep ze rond met pro-NAVO-buttons. Ze studeerde in Leiden en New Delhi. Lobbiede voor bedrijfsleven. Ze was lid van de VVD-commissie Respect (over normen en waarden). En nu vormt Edith Schippers in haar eentje een superieure cultuur. Kan ze echt premier worden?

Waarom niet, ik ben alleen bang dat ze te anti-populistisch is voor de ze tijd. Precies de kwaliteiten die Schippers staatsman maken, diskwalificeren haar voor de populistische mediacratie, die wreed is.

Dat is de vijand die ze moet blijven bestrijden, anders wordt ze never nooit niet premier.