Onze identiteit, volgens Den Haag

Identiteitspolitiek

Het zou weleens hét thema bij de verkiezingen van maart volgend jaar zou kunnen worden: de Nederlandse kernwaarden.

Typisch Nederlands? Dat is vrijmarkt op Koningsdag (Zijlstra), De Nachtwacht (Pechtold), stakende schoonmakers (Roemer) of de tulp (Gert-Jan Segers).

In de eerste politieke week van het seizoen agendeerde de VVD een onderwerp dat weleens hét thema bij de verkiezingen van maart volgend jaar zou kunnen worden: de Nederlandse kernwaarden. In een lezing waarschuwde minister Schippers (Zorg, VVD) dat onze manier van leven „sluipenderwijs aangetast” wordt door de conservatieve islam. Ze riep op tot een „vrijheidscoalitie” om de Nederlandse cultuur actief te verdedigen.

Schippers gaf ook een schets van hoe die Nederlandse waarden er volgens haar uitzien: je geeft elkaar een hand, een vrouw kan de baas zijn en besluit zelf of ze luchtig gekleed gaat of niet. Tegen vluchtelingen zei ze: „U bent in het land van het homo-huwelijk.”

Wat vinden júllie eigenlijk de kernwaarden van de Nederlandse samenleving, vroegen we de fractievoorzitters van de acht grootste partijen in de Tweede Kamer. De partij met de meest vergaande voorstellen om die waarden te verdedigen, de PVV, reageerde niet op verzoeken van NRC.

Dát ‘typisch’ Nederlandse kernwaarden bestaan, daar is iedereen het over eens. Over de inhoud ook wel zo’n beetje: vrijheid, gelijkwaardigheid, democratie, godsdienstvrijheid, de rechtstaat. Ook vindt iedereen dat ze actief verdedigd moeten worden. Maar hoe je die waarden inkleurt en in de praktijk brengt – daarover verschillen de partijen nogal van mening. Alexander Pechtold (D66) en Emile Roemer (SP) denken voornamelijk in sociaal-economische termen over het Nederland van nu: individuele ontplooiing, hard werken, het geld eerlijk verdelen.

De andere fractieleiders wagen zich aan bespiegelingen over wanneer mensen erbij horen in Nederland. Hoe verwelkomen we vluchtelingen? Kunnen we mensen dwingen Nederlandse gebruiken, zoals een hand geven, over te nemen? Waarom weten we zo weinig van onze geschiedenis?

De politiek blijkt bovendien te zoeken naar het antwoord op de vraag: zijn er eigenlijk nog wel bindende elementen in dit land? Hoewel Schippers pleitte voor maximale persoonlijke vrijheid, vinden veel fractieleiders dat het individualisme in Nederland juist is doorgeschoten.