Nooit was de oertijd Hollandser

Naturalis Leiden

Hier kan geen replica tegenop. De schitterend bewaarde en gemonteerde tyrannosaurus Trix toont waarde van echt.

Daar staat ze dan. Bek opengesperd. Tanden als slagersmessen. Poot opgetild. Staart strak boven de grond. Het skelet van de tyrannosaurus Trix is vanaf zaterdag te zien in Naturalis. Ze staat klaar om een hap uit een bezoeker te nemen. Trix kijkt je aan, komt op je af. Haar schedel hangt zo laag dat ook kinderen de oerjager recht in de ogen kijken.

Trix toont de waarde van echt. Wereldwijd stellen natuurmusea afgietsels van tyrannosauriërs tentoon. Maar in Naturalis staat een fossiel van een dier dat écht heeft bestaan.

Je ziet een dier dat heeft gevochten en gedood. In de rechterbovenkaak gaapt een gat, overblijfsel van een etterende wond. Elders in de kaken staan tandafdrukken van andere tyrannosauriërs.

Loop rond het fossiel, langs die immense poten, onder de lange staart door, en je snapt die enthousiaste dinomeisjes en -jongetjes. Monsters bestonden ooit echt. Hier staat er één. En het fijne is: ze zijn uitgestorven, dus wij miezerige mensen mogen veilig griezelen. „Trix wordt onze lokvogel”, zei paleontoloog Anne Schulp tijdens de opening. Een T. rex geldt als ultieme publiekstrekker in museumland, een ticket naar een uitgestorven wereld. „Ik ben zo blij dat er nu een T. rex in Europa staat”, zei Peter Larson. Larson is paleontoloog en directeur van het Amerikaanse Black Hills Institute dat meehielp met de opgraving van Trix . „Dit is geen Amerikaans fossiel, maar erfgoed van de hele aarde. Nu kunnen kinderen hier ook zien dat evolutie echt is. ”

Met Trix kan Naturalis zich nu meten met de grote natuurmusea ter wereld. Wie een echte T. rex wilde zien moest tot voor kort naar het Field Museum in Chicago. Trix is bovendien beter bewaard gebleven en spannender gemonteerd dan het exemplaar daar.

Niet dat Trix de afgelopen 67 miljoen jaar ongeschonden heeft doorstaan. Sommige botten zijn weggespoeld in de overstroming die Trix ooit bedekte met zand. De voeten en sommige wervels zijn afgietsels van T-rexen uit de VS. De armpjes zijn replica’s, het linkerdijbeen een 3D-geprinte kopie. Dat is beslist geen ramp. Het is juist leuk echte stukjes Trix te vergelijken met de nep.

Dinokitsch

Nu Naturalis zelf gesloten is voor een verbouwing heeft Trix een plekje gekregen in het Pesthuis in Leiden. Dat is niet de perfecte plek.

De rest van de Trix-tentoonstelling is berekend op meutes kinderen, met veel replica’s van tanden en botten om vast te pakken en te voelen. Bijzonder zijn de drie installaties waarbij jonge bezoekers Trix van een lik verf kunnen voorzien, als een vogel kunnen baltsen met Trix of per fiets kunnen vluchten voor een aanstormende T. rex. De oertijd was nog nooit zo Hollands.

Mooi is ook de voortzetting van Live Science, een doorlopend project van Naturalis waarbij wetenschappers ín het museum werken en vertellen wat ze doen. Nu prepareren paleontologen botten van Triceratopsen die Naturalis in Wyoming vond.

Aan al dat moois gaat wel een teleurstelling vooraf: wie Trix wil zien, moet eerst door de cadeauwinkel en langs een rij dinorobots. Dinokitsch en spektakel. Alsof een skelet van een roofdino, 13 meter lang en 67 miljoen jaar oud, niet genoeg verbluft.