Kabinet Rutte II vindt toch miljarden op laatste begroting

Miljoenennota

Ruim 2,5 miljard beschikbaar voor koopkrachtverbetering en extra investeringen in Zorg en Veiligheid.

Anders dan minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) begin dit jaar betoogde, heeft het kabinet wel degelijk veel geld beschikbaar voor extra uitgaven. Dat wordt zowel ingezet voor verbetering van de koopkracht als voor het terugdraaien van eerdere bezuinigingen in de Zorg en extra investeringen in Veiligheid en Justitie. Dat blijkt uit Prinsjesdagstukken waaruit RTL Nieuws donderdagavond citeerde. Bronnen rond het kabinet bevestigen die cijfers.

Dat wordt „geen feestbegroting”, zei Dijsselbloem nog in februari. Hij wees toen vooral op de met enkele miljarden teruglopende gasbaten. Maar omdat de huidige economische ontwikkeling relatief gunstig is, kan het kabinet Rutte II op zijn laatste begroting aanzienlijk meer uitgeven dan eerder gedacht, zonder de strenge Europese begrotingsregels te overschrijden.

Eerder was de coalitie van PvdA en VVD overeengekomen 1,2 miljard euro vrij te maken voor beleidsterreinen die zij belangrijk vinden: de VVD op Veiligheid en Defensie, de PvdA op Zorg en Onderwijs. Die pot is nu gegroeid tot 1,5 miljard.

Compensatie voor bezuinigingen

Daarvan gaat 450 miljoen euro naar Veiligheid en Justitie – 150 miljoen méér dan eerder was afgesproken. Naast de al besloten 400 miljoen voor het terugdraaien van een bezuiniging op zorg in verpleeghuizen en 200 miljoen voor Onderwijs, heeft de PvdA in de laatste begrotingsonderhandelingen 50 miljoen bedongen voor mantelzorg voor chronisch zieken en 100 miljoen voor het bestrijden van armoede van kinderen. Daarbij gaat het om de aanschaf van sport- en schoolspullen en het mogelijk maken van schoolreisjes en zwemles.

Voor de zomer had het kabinet al het plan om 300 miljoen in Defensie te steken. Dat bedrag wordt niet verder verhoogd en is een bescheiden compensatie voor eerder ingezette bezuinigingen.

Koopkracht stijgt voor iedereen

De wens om zwakkeren in de samenleven extra koopkracht te geven wordt ruimschoots ingelost. Alle inkomensgroepen, of ze nu werken of een (pensioen-)uitkering krijgen, gaan er op vooruit met minimaal 0,6 procent. In voorlopige economische ramingen had het Centraal Planbureau vorige maand nog gezegd dat deze groepen erop achteruit zouden gaan.

Met het compenseren van deze groepen is een bedrag van 1,1 miljard gemoeid. Groot verschil met koopkrachtreparatie in eerdere jaren is dat deze niet eenmalig is maar structureel.

Zo lijkt het kabinet Rutte II een half jaar voor de verkiezingen op financieel-economisch terrein de oppositie veel wapens uit handen te hebben geslagen. De extra uitgaven zijn dan wel niet zo groot als het lastenverlichtingspakket van vorig jaar (5 miljard), maar met 2,6 miljard lopen die eveneens in de miljarden.

De laatste begroting van de VVD-PvdA-coalitie is gezond, biedt structurele compensatie voor lagere inkomensgroepen en trekt extra geld uit voor beleidsterreinen waar in de afgelopen jaren noodgedwongen juist zwaar op was bezuinigd.

Toch blijven er nog genoeg thema’s waar het kabinet op kan worden aangevallen. De verkiezingscampagne, zal toch vooral gaan over kwesties die niet in de aanstaande Miljoenennota staan: sociale ongelijkheid, het vluchtelingenvraagstuk, het moderniseren van het pensioenstelsel, de flexibilisering van de arbeidsmarkt. En de werkloosheid is met 6,2 procent van de beroepsbevolking nog altijd relatief hoog.

Kruimels maar nog niet genoeg

Niet alle oppositiepartijen zijn bereid te reageren op deze eerste uitgelekte details uit de Miljoenennota. CDA en GroenLinks bijvoorbeeld willen daarmee netjes wachten tot Prinsjesdag, op dinsdag 20 september. „We kennen nog niet het hele verhaal”, zegt Rik Grashoff van GroenLinks.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers kwam al wel met een korte verklaring op zijn website. Hij noemt het in de eerste plaats „beschamend” dat de nog vertrouwelijke cijfers opnieuw zijn gelekt. Pas volgende week vrijdag krijgt de Tweede Kamer alle begrotingsstukken onder embargo uitgereikt.

Twitter avatar gertjansegers Gert-Jan Segers Beschamend als er gelekt is. Goed dat een toezegging aan @christenunie wordt ingelost. Ruimte voor verbetering. https://t.co/7Ih2fZakWm

Inhoudelijk is Segers best tevreden:

„Het lijkt erop dat het kabinet de toezegging aan de ChristenUnie nakomt om eenverdieners met een chronisch zieke partner tegemoet te komen. Dat is hard nodig.”

Lijsttrekker Henk Krol van 50Plus noemt de compensatie voor gepensioneerden „kruimels”. Ouderen gaan er in zijn ogen „weer aanzienlijk minder” op vooruit dan werkenden. „Zo wordt de kloof tussen werknemers en pensioenontvangers steeds groter en mijn achterban steeds droeviger.”

Direct na Prinsjesdag vinden de Algemene Politieke Beschouwingen plaats, waarbij het kabinet zich – voor het laatst – zal moeten verantwoorden voor zijn keuzes en plannen.