Is Clinton het slachtoffer van seksisme?

Amerikaanse verkiezingen

Volgens Hillary Clinton krijgen ambitieuze vrouwelijke politici als zijzelf veel meer kritiek dan mannen.

Hillary Clinton spreekt tijdens een conventie, eerder deze week. Foto AFP.

Wordt Hillary Clinton anders beoordeeld omdat ze een vrouw is? Die vraag lijkt anno 2016, met vrouwen als Angela Merkel, Theresa May, Christine Lagarde en Janet Yellen vooraan in de mondiale politieke arena misschien niet meer relevant. Maar deze week schoof het feit dat Clinton de eerste vrouw is die president van de VS kan worden, naar de voorgrond in de campagne, al was het maar doordat ze er zelf over begon.

In gesprek met de website Humans of New York, die verhalen van gewone Newyorkers verzamelt, zei ze: „Vrouwen worden bekeken door een andere lens.” Als voorbeeld noemde ze de mannelijke politici die voordat zij opkomt, spreken op haar bijeenkomsten. Die kunnen schreeuwen en met hun vuist op het spreekgestoelte slaan. Zelf kan ze dat niet doen, zei ze. „Ik zou dolgraag met mijn armen willen zwaaien. Maar kennelijk worden mensen daar bang van. En ik kan niet te hard schreeuwen. Want dat komt over als ‘te hard’, ‘te schril’, ‘te dit’ of ‘te dat’.”

Impopulair

Clinton zei dit in de week dat haar tegenstander Donald Trump, berucht om zijn beledigende uitlatingen jegens vrouwen, in een tv-interview had gezegd dat ze er „niet presidentieel” uitziet. En nadat de voorzitter van de Republikeinse Nationale Commissie, Reince Priebus had getwitterd, dat ze er „boos en defensief” had uitgezien in het forum over nationale veiligheid waar ze optrad. „Geen glimlach”, schreef Priebus. Beide opmerkingen werden door de Clintoncampagne afgedaan als seksistisch.

Uit geen van de schandalen die aan haar kleven – Benghazi, het achteloze gebruik van haar privé-server voor werkmails, de Clinton Foundation – kwam tot nu toe een officiële aanklacht voort, ondanks een aanzienlijk aantal onderzoeken en talloze perspublicaties. En hoewel haar voorsprong iets is geslonken, gaat ze nog steeds aan kop in de peilingen.

Maar Clinton blijft één probleem houden: ze is net zo impopulair als Donald Trump. Meer dan de helft van de Amerikanen zegt een hekel aan haar te hebben. Zelfs een kwart van de Democraten moet weinig van haar hebben. Heeft ze gelijk en komt dat doordat zij een vrouw is? Of komt het doordat ze nou eenmaal Hillary Clinton is, iemand met een even rijke als beladen politieke geschiedenis?

Van Clinton, die al bijna drie decennia in de volle aandacht van de pers staat, is bekend dat ze een hekel heeft aan journalisten. Ze geeft weinig interviews en geen persconferenties. In de affaire rond het gebruik van haar privé-server, gaf ze onbevredigende verklaringen die ze later moest bijstellen. Dit gebrek aan ruiterlijkheid bevestigt een vooroordeel dat al sinds het presidentschap en de affaires met vrouwen van Bill Clinton als een erfzonde op de Clintons rust: ze denken dat gewone regels voor hen niet gelden.

Subtieler seksisme

Dat alles legt een vruchtbare bodem onder de strategie van Republikeinen om de schandalen rond Clinton levend te houden. Trump spreekt steevast over ‘crooked Hillary’. Deze week kondigde een Republikeins Congreslid aan te zullen vragen om nog een onderzoek naar de e-mails. Zo blijven de aantijgingen kleven. In een recente peiling van The New York Times zei 67 procent van de kiezers haar onbetrouwbaar te vinden.

Clinton combineert die afstandelijkheid jegens de pers met een grote gedrevenheid: ze wil winnen. Volgens David Brooks, columnist van The New York Times, is het die combinatie die haar impopulair maakt. Hij verweet haar in een recente column de „emotionele vervreemding van een workaholic”. Kan zijn, maar zou een mannelijke kandidaat ooit een teveel aan ambitie verweten zijn, vroegen veel lezers van de krant zich in reacties af.

Volgens de Amerikaanse journaliste Rebecca Traister, die Clinton al jaren volgt en het boek Big girls don’t cry publiceerde over Clintons mislukte strijd tegen Obama, is er in deze campagne sprake van subtieler en onbewuster seksisme dan in 2008. „Het hele botte seksisme ontbreekt dit keer”, aldus Traister tegen website Vox. „Het begrip van wat seksisme is, is sinds 2008 gegroeid.”

Toch is de perceptie van een vrouw volgens haar nog steeds anders dan die van een man. „Zoals dat ik onder de bank wil kruipen als Hillary in de microfoon schreeuwt, ook al stel ik rationeel vast dat ze niet harder schreeuwt dan Donald Trump of Bernie Sanders. We hebben nou eenmaal te maken met honderden jaren van bepaalde vooroordelen en verwachtingspatronen.”