Het tarief? Dat wordt niet logisch bepaald

Ziekenhuistarieven in Nederland zijn nog steeds geheim, maar we betalen ze allemaal wel. NRC inventariseert met hulp van lezers de prijzen.

Een muur van misverstanden. Die kom je telkens tegen als je de tarieven van ziekenhuizen vergelijkt. Alsof de tarieven niet gemaakt zijn om te vergelijken.

In deze jungle van declaratiecodes moet je altijd alert blijven. Dat leerden wij weer toen we donderdag het Amsterdamse ziekenhuis OLVG belden om te informeren naar de grote tariefverschillen die patiënten van CZ en patiënten van ONVZ, een andere zorgverzekeraar, moeten betalen.

Wij wilden weten waarom ONVZ bijvoorbeeld 19 procent goedkoper inkoopt bij de medische behandeling met de formeel vastgelegde omschrijving: ‘1 of 2 polikliniekbezoeken bij een ritmestoornis van het hart’. Wij herkennen die tarieven niet, zei de woordvoerder. En ze had gelijk.

Wij keken namelijk naar een factuur van een lezer voor ‘1 of 2 polikliniekbezoeken bij cardiologie bij een ritmestoornis van het hart’. Dat is weer een andere medische behandeling met een andere unieke declaratiecode.

Wat blijkt: gemiddeld betaalt een bezoeker met hartritmestoornissen op de Nederlandse polikliniek van cardiologie bijna 30 procent minder dan op een andere polikliniek. Wat de logica daarvan is, zullen we nog nader onderzoeken. Duidelijk is dat in deze bureaucratische hoek van ons zorgstelsel een fout snel gemaakt is.

Qua hartritmestoornissen koopt CZ juist 7 procent goedkoper in dan ONVZ bij het Amsterdamse ziekenhuis. De woordvoerder van het OLVG wil nog wel uitleggen hoe het werkt: „Wij krijgen een budget van iedere zorgverzekeraar. De ene verzekeraar wil zich profileren op hartzorg en de andere op gynaecologie. Dat betekent dan lagere tarieven voor bijvoorbeeld hartzorg of gynaecologie. Omdat er één budget is afgesproken, betekent dit dat op andere poliklinieken de tarieven automatisch hoger uitvallen.”

Anders gezegd: de ziekenhuistarieven die u betaalt, worden niet bepaald door de kostprijs van de kliniek of door het evenwicht van vraag en aanbod naar een medische behandeling, maar door de ‘speerpunten’ waar de zorgverzekeraar zich op dat moment mee wil profileren.

Goedkoop tegen wil en dank

Bij het Amstelveense Amstelland Ziekenhuis weten ze dat als geen ander. Financieel deskundige Remco Berentsen wil met alle plezier toelichten waarom het ziekenhuis zo goedkoop is. Gemiddeld genomen is het zelfs het op een na goedkoopste ziekenhuis, als je kijkt naar de tarieven van CZ die als eerste vorige maand zijn geheime prijslijst openbaarde.

Maar het ziekenhuis is ook zo goedkoop tegen wil en dank. „Dat is geen bewuste keuze. Wij zijn volgers en niet leidend in de onderhandelingen met verzekeraars”, legt Berentsen uit. „Wij brengen in rekening wat de verzekeraars ons opleggen.” Vergelijk het met de zelfstandig psychologen die al langer klagen dat ze moeten tekenen bij het kruisje.

Amsterdam is een zeer concurrerende omgeving met een paar reuzen als AMC, VUmc en het OLVG. Volgens Berentsen hebben de verzekeraars weinig in te brengen bij de universitaire medische centra, daar zijn de verzekeraars de onderliggende partij. Bij het Amstelland Ziekenhuis zijn de verhoudingen juist omgekeerd.

Heeft het Amstelland dan geen baat bij die lage tarieven? Het frustrerende is, legt Berentsen uit, dat het ziekenhuis daar helemaal niet voor beloond wordt. „Ja, wij zijn voor veel medische behandelingen veel goedkoper dan nabijgelegen academische ziekenhuizen.” Maar het budget is leidend: Amstelland krijgt een veel kleinere taart toegewezen – de prijzen zijn een bijna mathematische resultante van de machtsverhoudingen in de regio Amsterdam.

Maar dat verklaart niet waarom ze in Zaandam de hoofdprijs vragen. Wij vroegen aan het Zaans Medisch Centrum waarom het ziekenhuis voor CZ-verzekerden bij een polikliniekbezoek bij een ritmestoornis van het hart (zonder die cardiologie) bijna tweemaal zo duur is als het 30 kilometer verderop gelegen Amstelland. Ze moeten nog terugbellen.

Help mee de tarieven in de zorg in kaart te brengen. Ga naar nrc.nl/zorgtarieven