Gekleurde misdaad

U wordt beroofd onder bedreiging van een vuurwapen. Dan kan je de dader in alle hoeken van de samenleving gaan zoeken, maar de kans is aanzienlijk dat het een Antilliaan is. Die doen namelijk aan vuurwapens.

Het ligt anders als u na vakantie thuiskomt en er is ingebroken. Dat was een Marokkaan. Die doen aan woninginbraken. Bent u beroofd op de Bloemenmarkt in Amsterdam? U weet wel, iemand vroeg u de weg en een uur later is uw portemonnee weg. Dat was geen Marokkaan. Dat waren Roemenen. Is er naar uw creditcardgegevens gehengeld online? Dat waren Nigerianen.

U heeft een winkel en er is een pallet melkpoeder weg? Dat is het werk van Chinezen. Heeft u een bank en is uw pinautomaat geskimd? Dat waren Roemenen. Werd hij geramkraakt? Litouwers. Geplofkraakt? Marokkanen. Heroïnehandelaren zijn Turken. Een kindermisbruiker is een autochtone Nederlander die bij u in de straat woont. PGB-fraudeurs zijn autochtone Nederlanders die in woonwagenkampen wonen. Heeft iemand u een woekerpolis aangesmeerd? Dat was een autochtone Nederlander die in een villawijk woont. Wordt uw regering afgeperst door een internationaal opererende bende die uw economie in het ravijn dreigt te storten als u niet onmiddellijk een paar tientallen miljarden euro’s aan belastinggeld stort? Ook allemaal autochtone Nederlanders. Te herkennen aan een das en het volledig ontbreken van een strafblad.

Criminaliteit heeft een kleur, een geslacht en een leeftijd. Dat is moeilijk te ontkennen. Ik word nooit staande gehouden door de politie. En terecht. Ik ben blank en vrouw, ik ben slachtoffer, geen dader. Als je alle mannen de grens over zou zetten, zou dit land een stuk veiliger zijn. Maar over dat seksistisch profileren maakt niemand zich druk. Mannen zijn de bovenliggende partij en die moeten achteraan aansluiten als er medelijden wordt uitgedeeld.

Deze week kwam televisieprogramma Brandpunt met cijfers over etnisch profileren bij de politie in Oost-Brabant. Twintig procent van de politieagenten zegt ‘regelmatig/vaak/altijd’ mensen staande te houden op basis van etniciteit, 41 procent zegt ‘soms’, 14 procent zegt ‘nooit’. En die 14 procent liegt waarschijnlijk. Dit was wat mij betreft weer een typisch voorbeeld van onze uit de hand gelopen obsessie met cijfertjes. Iedereen profileert er de godganse dag op los. Winkeliers, werkgevers, politie, oude vrouwtjes in de bus, u, ik, wij allemaal. Maar als je er een getal aan kan hangen, is het plotseling nieuws. Pas als je er een staafdiagrammetje van kan maken, is het waar.

Weet u wat er niet in cijfertjes is vast te leggen? De schade die het profileren de maatschappij toebrengt. Al die Marokkaanse Nederlanders die keihard hun best doen maar bij controles op voorhand verdacht lijken te zijn. De verscheurende woede die je voelt als je als zwarte Nederlander keer op keer staande wordt gehouden met als enige reden jouw verdachte huidskleur. ‘Driving while black.’ En dat lieve mensen, is nog maar een fractie van de pijn.

Weet u wat ook niet in cijfers is uit te drukken? De woede die een politieagent voelt als hij weer eens beschuldigd wordt van discriminatie. Dat zijn mensen die keihard werken, nauwelijks hun gezin kunnen onderhouden, nacht- en weekenddiensten draaien, elke dag weer het uitschot van deze samenleving uit het afvoerputje staan te plukken en dan aan het eind van de dag gewoon wéér voor racist worden uitgemaakt. Omdat alleen de anekdotes online komen waarin de bestuurder van een Audi RS7 met getinte ramen SkyRadio-artiest Mr. Probz blijkt te zijn, en er nooit filmpjes online verschijnen van die tientallen keren dat het gewoon wél een drugsdealer is.

Daar is trouwens ook maar weinig medelijden voor beschikbaar vermoed ik, die bijvangst van de patseraanpak. Dat zijn dan onschuldige jonge mannen die economisch geprofileerd worden, voetballers, rappers, dj’s, omdat ze in een auto van een paar ton rondrijden. Vind ik persoonlijk maar matig zielig.

De conclusie is dat etnisch profileren meer kapot maakt dan je lief is, en tegelijkertijd een volstrekt logisch gevolg is voor iemand die de hele dag woninginbraken, straatroven en plofkraken moet oplossen. We moeten het uitbannen, niet alleen vanwege de maatschappelijke impact, maar ook omdat er betere, door informatie gedreven manieren van speurwerk mogelijk zijn.

Toch is het een illusie dat het ooit helemaal zal verdwijnen. Mensen profileren nu eenmaal, de godganse dag, u, ik, politie, iedereen. Wat wel zou kunnen is dat politieagenten steeds meer maatschappelijk gewenste antwoorden gaan geven. Misschien blijkt volgend jaar uit de cijfers dat er veel minder geprofileerd wordt. Het is maar de vraag of u dat dan moet geloven.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.