De Osiris brengt een monster naar de aarde

Ruimtesonde

Donderdag werd de Osiris-Rex gelanceerd. De sonde haalt een stukje rots op uit de ruimte. De wetenschap, maar ook diverse bedrijven zijn erg benieuwd.

Er kwam geen kink in de kabel. Donderdagnacht om 01.05 uur Nederlandse tijd is de Amerikaanse ruimtesonde Osiris-Rex gelanceerd. Bestemming: planetoïde Bennu. Hoofddoel van deze NASA-ruimtemissie is het ophalen van een bodemmonster van dit bijna 500 meter grote ‘rotsblok’.

Niet alleen wetenschappers kijken met veel belangstelling uit naar de samenstelling van de planetoïde. Afgelopen jaren hebben diverse bedrijven de intentie geuit planetoïden voor de winning van zeldzame mineralen te gebruiken.

Als de missie slaagt, kan beter worden ingeschat of deze plannen economisch haalbaar zijn. Overigens zullen voor het zover komt ook nog de nodige juridische obstakels moeten worden overwonnen, want volgens het Outer Space Treaty van de VN kan niemand het bezit van de maan en overige hemellichamen van ons zonnestelsel claimen.

De reis naar Bennu gaat bijna twee jaar duren. Op weg ernaartoe maakt de ruimtesonde eerst een rondje om de zon, waarna hij over ongeveer een jaar dicht langs de aarde scheert. Deze manoeuvre moet Osiris-Rex de koers en snelheid geven die hem in augustus 2018 bij de planetoïde brengt.

Twee jaar cirkelen

Daar aangekomen zal de 3 meter grote, kubusvormige ruimtesonde bijna twee jaar om Bennu cirkelen, om deze van een afstand van minder dan een kilometer te onderzoeken. Dat levert ongetwijfeld al interessante kennis op. Echt spannend wordt het pas in juli 2020. Dan zal de sonde voorzichtig afdalen tot op enkele tientallen centimeters van het oppervlak van de planetoïde en met behulp van een robotarm een kleine hoeveelheid bodemmateriaal verzamelen. Dit laatste gebeurt door met een stoot stikstofgas gruis van het oppervlak te laten opstuiven en dit in een bakje op te vangen. Mocht dit mislukken, dan kunnen er nog twee pogingen worden gedaan. Het Amerikaanse ruimteagentschap NASA hoopt zo een paar kilogram gesteente te kunnen verzamelen, maar is met 60 gram al tevreden.

Na het ophalen van het bodemmonster wordt Osiris-Rex weer in een lage omloopbaan om Bennu gebracht, waar hij nog circa negen maanden verblijft. Zijn retourvlucht staat gepland voor maart 2021. Bij ‘thuiskomst’ op 24 september 2023 werpt de sonde een capsule met het planetoïdengruis af. Tijdens zijn tocht door de aardatmosfeer wordt deze capsule beschermd door een hitteschild, maar het laatste stukje legt hij bungelend aan een parachute af. Uiteindelijk moet hij neerkomen in de woestijn van Utah, om daarna te worden overgebracht naar een onderzoekslab. Overigens zal, als niets misgaat, bijna drie jaar daarvóór ook de Japanse ruimtesonde Hayabusa 2 al wat planetoïdengruis op aarde hebben afgeleverd. Dat zal echter minder dan een gram zijn.

Osiris-Rex zelf zal na het afleveren van zijn kostbare pakje langs de aarde vliegen. Afhankelijk van de toestand van de ruimtesonde kan NASA dan beslissen om deze nog andere planetoïden van dichtbij te laten onderzoeken.

Een gevaarlijke planetoïde?

De gecompliceerde ruimtemissie kost bijna een miljard dollar. Dat lijkt veel geld voor een hoopje gruis, maar NASA ziet het als een investering in de toekomst.

Bennu behoort tot de ‘potentieel gevaarlijke planetoïden’, een aanduiding die wordt gebruikt voor planetoïden die zo dicht bij onze planeet kunnen komen dat een botsing niet kan worden uitgesloten. Zijn omloopbaan om de zon brengt Bennu eens in de zes jaar tot op enkele honderddduizenden kilometers van de aarde, maar hij kan nog dichterbij komen.

Het onderzoek van de planetoïde moet kennis opleveren om vast te stellen hoe groot de kans is dat Bennu in de loop van de komende eeuwen op aarde inslaat. Ook zal onderzocht worden hoe zo’n aanstormende ‘aardscheerder’, als het inderdaad zover lijkt te komen, het beste kan worden afgeweerd.

Verder zal worden gekeken naar de chemische samenstelling van het materiaal waaruit Bennu bestaat. Planeetwetenschappers zijn daarbij vooral benieuwd naar de aanwezigheid van (bevroren) water en organische moleculen zoals aminozuren, die een belangrijke rol hebben gespeeld bij het ontstaan van het leven op onze planeet.

De verrichtingen van de ruimtesonde Osiris-Rex zijn te volgen via de website http://www.asteroidmission.org.