Waarom nepspek uit China een beroemd kunstwerk is

Een van de pronkstukken van het Nationaal Paleismuseum in Taiwan is een stuk spek. Een stuk spek? Ja, een stuk spek. En niet eens een echt stuk spek maar een nepstuk, in de 19de eeuw gemaakt door een anoniem geworden ambachtsman die het spekkige in een stuk jaspis herkende en aanzette. Nu staat het al decennia op een krullerig gouden onderstel en deze zomer is het te zien als een van de schatten van de Chinese keizers op een expositie in San Francisco.

In Azië is de speksteen een beroemd werk; toen het twee jaar geleden in Japan werd getoond stonden er lange rijen. Dat is in Amerika niet gebeurd, al had de meat-shaped stone, zoals het werk in Engelse vertaling wordt genoemd, wel een eigen hashtag, PricelessPorkBelly.

Zou het aan aliens uit te leggen zijn, dat op aarde realisme het hoogst bereikbare is in de kunst, dat eeuwenlang op allerlei manieren is geprobeerd te reproduceren wat er al was? En dat dat kunst heette? Misschien zou de drang tot imitatie van al het bestaande kunnen dienen als verklaring voor het feit dat het zo lang geduurd heeft voor we van die aarde afkwamen. Of zouden ze op Proxima b ook millennia hebben verdaan met namaak? Het is een drang die op aarde in ieder geval universeel is. In Nederland is spek niet verheven, maar hier zijn wel de asperges van Coorte en de portretten van Rembrandt. In Amerika werden gelijktijdig met de speksteen de sculpturen van Kanye West voor zijn video Famous getoond. De oude Grieken leken hun zucht naar realisme lang te hebben laten stranden op wit marmer, maar er is steeds meer bewijs dat hun beelden net zo gekleurd waren als die bij Madame Tussaud. De beelden van West kunnen zelfs bewegen.

Misschien zullen de aliens de namaakdrang niet zien als imitatio dei maar als de menselijke variant op de evolutietheorie, die immers ook van reproductie aan elkaar hangt. De Belgische kunstenaar David Claerbout heeft een digitale kopie gemaakt van het Olympisch Stadion in Berlijn, een kunstwerk dat duizend jaar moet bestaan en in real time toont hoe deze kolos een ruïne wordt. Op deze kopie, nu te zien bij De Pont in Tilburg, zal het altijd hetzelfde weer en hetzelfde moment van de dag zijn als in Berlijn. Olympia biedt een soort hypothetisch realisme: het gebouw zal blijven vervallen, ook als het origineel bijvoorbeeld wordt afgebroken. De meat-shaped stone, deze herfst te zien in Houston, blijft daarentegen altijd goed.

is redacteur cultuur