Vroeger viel het leven ook vaak tegen

We leven in een gedroomd heden, en dat heden rust meestal op een verzonnen verleden. Natuurlijk voelen we ons niet prettig bij alles in ons leven en in onze samenleving. Maar vroeger, vroeger was dat heel anders! In de politiek zie je dit mechanisme duidelijk bij Trump-aanhangers, die lijken te denken dat de traditionele wereld van de Truman-Show écht werkelijkheid was. Dichter bij huis zien we aanhangers van Wilders, die soms lijken te denken dat voor de Europese eenwording en voor de immigratie Nederland een heerlijk en vredig land was om in te leven. Ja, dat mocht je willen, zegt dan de geoefende historicus.

Op existentiëler niveau gaat een ander spook door het Europa van onze moderne geest. Dat is het idee dat onze moderne onrust en onvrede worden veroorzaakt doordat wij in ’t diepst van ons wezen eigenlijk blije en fijne jagers-verzamelaars zijn die door een historische vergissing terecht gekomen zijn in moderne steden met miljoenen mensen, akelige landbouwproducten en inhumane sociale verhoudingen. Toen we jagers waren, toen was het goed en toen waren we tevreden.

Wie goed luistert, kan deze leuze in allerlei varianten terughoren in veel discussies, over oerdieet, seksualiteit of kantoorjungle. Daarom is Dirk Vlasblom gaan kijken of het echt een pretje was om jager-verzamelaar te zijn. Niet natuurlijk. Verderop in deze bijlage beschrijft hij zijn bevindingen. Onthutsend is de slechte kwaliteit van het onderzoek waaruit de beroemde stelling zou blijken dat jagersverzamelaars nauwelijks hoefden te werken voor een goedgevulde maag. Deelnemende jagers kregen regelmatig extra eten toegestopt door missieposten. Gegevens uit de rijke natte tijd werden als typerend beschouwd, de armzalige en hongerige droge tijd werd buiten beschouwing gelaten. Ja, dat mocht je willen, zegt dan de geoefende antropoloog. In werkelijkheid was het leven een stuk moeilijker dan gedacht, of liever gezegd: gedroomd.

We zullen onze moderne problemen zelf moeten oplossen. Deze dromen over onze voorouders zijn illusies. Ze komen ons niet te hulp.