Toezichthouder ontraadt ziekenhuisfusies

Ziekenhuizen

Ziekenhuisfusies leiden niet tot „aantoonbaar betere kwaliteit van zorg”. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van toezichthouder ACM.

Bij een presentatie worden foto’s van drie gefuseerde ziekenhuizen getoond. Foto Robin Utrecht / ANP

Ziekenhuizen zouden minder vaak moeten kiezen voor fusies in hun streven de kwaliteit van zorg te verbeteren. Dat is een van de adviezen van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) na een onderzoek naar 14 ziekenhuisfusies tussen 2007 en 2013.

De toezichthouder concludeert dat de ziekenhuisfusies niet geleid hebben tot een „aantoonbaar betere kwaliteit van zorg”. De ACM liet een extern bureau onderzoek doen naar de gefuseerde ziekenhuizen en vergeleek die op 97 kwaliteitsindicatoren met niet-gefuseerde ziekenhuizen.

„Bestuurders van ziekenhuizen gebruiken vaak het argument dat de fusie goed is voor patiënten omdat de kwaliteit van de zorg zou verbeteren. Dit zien we niet terug in de onderzoeksresultaten”, laat bestuursvoorzitter Chris Fonteijn van de ACM in een schriftelijke verklaring weten.

De onderzoekers vonden nauwelijks statistisch significante veranderingen van de kwaliteit bij gefuseerde ziekenhuizen. Zij concluderen daarom dat er „in ieder geval geen indicatie is van een sterk effect van ziekenhuisfusies op de kwaliteit van zorg”.

Sinds 2004 keurde de toezichthouder 23 ziekenhuisfusies goed. Ziekenhuizen die willen samengaan moeten dat melden bij de ACM. De toezichthouder toetst vervolgens of na de fusie voldoende keuze en concurrentie blijft bestaan in de regio waarin de fusie plaatsvindt.

Als dat niet zo is wordt een fusie verboden, omdat het risico bestaat dat prijzen stijgen en de kwaliteit van zorg kan dalen. De ACM keurde jarenlang alle fusies van ziekenhuizen goed. Tot vorig jaar zomer: toen verbood de toezichthouder voor het eerst een fusie tussen twee ziekenhuizen in de regio Dordrecht, omdat de concurrentie te veel beperkt zou worden.

Alleen als ziekenhuizen echt kunnen bewijzen dat de kwaliteit zal verbeteren, kan de ACM besluiten om ondanks het gebrek aan concurrentie een fusie toch door te laten gaan. Dat is in het verleden ook wel gebeurd.

De ACM kondigde woensdag aan dat het een beroep van ziekenhuizen op kwaliteitsvoordelen voortaan „kritisch” gaat „beoordelen”. „Voor ziekenhuizen betekent dit dat zij de verwachte kwaliteitsvoordelen in ieder geval concreet en specifiek moeten onderbouwen”, stelt de ACM.

De toezichthouder doet nog apart onderzoek naar de gevolgen van ziekenhuisfusies voor de tarieven van medische behandelingen. Dat rapport verschijnt begin volgend jaar.

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), een andere toezichthouder in de zorg, concludeerde vorig jaar in een vertrouwelijke brief aan de Kamer dat meer dan de helft van de ziekenhuisfusies van de laatste jaren verboden had moeten worden. De fusies zullen tot te grote prijsstijgingen in de zorg leiden, zo vreest de NZa.