NRC checkt: Er heeft nog nooit een bedrag in de Quote 500 gestaan dat klopt

Oud-Quote-hoofdredacteur Jort Kelder in Het Parool

©

De aanleiding

Tijdschrift Quote bestaat dertig jaar. Reden voor Het Parool om te bellen met oud-hoofdredacteur Jort Kelder. Die vertelde maandag in het artikel ‘30 jaar relletjes’ over zijn tijd bij het blad. Over de Quote 500, de gewaardeerde en veel geciteerde jaarlijkse lijst met de vijfhonderd rijkste Nederlanders, zegt Kelder tamelijk terloops: „Er heeft nog nooit een bedrag in gestaan dat klopt”.

Waar is het op gebaseerd?

Jort Kelder, aan de telefoon vanuit zijn lawaaiige Land Rover, licht toe wat hij in Het Parool bedoelde te zeggen: dat het gaat om „gecalculeerde schattingen”. Oftewel: Je kunt vermogen alleen bij benadering bepalen. „Je zit er altijd een paar miljoen naast.” En dat kan ook niet anders, zegt hij. Bij beursgenoteerde bedrijven weet je wel de koers van de aandelen, maar je kunt niet in iemands privé-portefeuille kijken. Daarbij: hoeveel geld staat er op rekeningen in het buitenland? Wat is de waarde van een pand? Hoeveel is het wagenpark en het vakantiehuis waard? „Dat alles weet zelfs de eigenaar niet precies.”

De lijst is, aldus Kelder, zeker geen onzin – hij schat dat van de 500 namen er 480 terecht opstaan. Maar exacte bedragen zijn het zeker niet. „Daar heeft zelfs de belastingdienst moeite mee.”

En, klopt het?

Dat vroegen we aan vijf van de vijfhonderd Quote-rijken zelf. Alle vijf zeggen ze: Jort Kelder heeft gelijk – het gaat om schattingen, géén exacte bedragen. En niet alleen wat betreft hun eigen vermogen. CoolCat-oprichter Roland Kahn (nummer 70 in de ranglijst, met volgens Quote 250 miljoen): „Alle mensen die ik ken zijn rijker of armer dan in de Quote staat vermeld. En iedere dorpsgek neemt dat lijstje over, zonder te controleren of het klopt.”

Ondernemer Gerard van den Tweel (nummer 171, volgens Quote 120 miljoen) is milder. „Ze hebben mij altijd keurig hun bevindingen voorgelegd.” Toch zegt ook hij: de Quotelijst geeft vooral een indruk van iemands vermogen. „Ik weet ook pas hoeveel mijn bedrijf waard is als het wordt verkocht.” En daarbij: de redactie maakt hoofdzakelijk gebruik van openbare gegevens, zoals de Kamer van Koophandel. Van den Tweel: „Ze hebben natuurlijk geen idee wat ik privé bezit. Dat hoeven ze ook niet te weten.”

Maar controleren kunnen we deze uitspraken niet: geen van de rijken wil zeggen wat hun vermogen dan wel is.

Hoe komt Quote dan aan de informatie? De Quote 500-lijst komt ieder najaar uit. Het is steevast de best verkochte editie. Een groep vaste redacteuren, dit jaar zijn dat er vijf, begint al in juni te rekenen met gegevens van de Kamer van Koophandel, jaarverslagen en jaarrekeningen. Daarnaast maken ze gebruik van zogenaamde multipliers om de waarde van een niet-beursgenoteerd bedrijf in een bepaalde branche te schatten. Makelaars en vastgoedhandelaren schatten de waarde van onroerend goed. Is de lijst klaar, dan krijgen alle 500 mensen die erop staan bericht. Zij kunnen reageren, al doen ze dat niet allemaal.

Hoofdredacteur Mirjam van den Broeke bevestigt dat wat Jort Kelder zegt klopt: het gaat inderdaad om geschatte vermogens, „geen bedragen tot achter de komma”. Dat staat trouwens ook in de kleine lettertjes: „Wat wij niet kunnen zien, laten we over het algemeen buiten beschouwing, zoals banksaldi en vermogen dat ligt besloten in vennootschappen in dubieuze eilandstaten”.

Er wordt bovendien stevig afgerond: vermogens tussen de 100 miljoen en één miljard worden afgerond naar een veelvoud van vijf miljoen. Vermogens boven de één miljard op honderd miljoen.

Desondanks, zegt Van den Broeke, zijn ze in dat schatten steeds beter geworden. Voorheen hanteerden ze zo nu en dan „de Ferrari-berekening”: een schatting die op weinig meer was gebaseerd dan het aantal auto’s dat iemand bezat. „Dat doen we niet meer.”

Conclusie

Rijken uit de Quotelijst en de Quote-hoofdredacteur bevestigen dat het in de Quote 500-lijst om schattingen gaat, geen cijfers tot achter de komma. Op basis daarvan beoordelen we de uitspraak ‘Er heeft nog nooit een bedrag in gestaan dat klopt’ als waar.