ECB onderzoekt aanpassing opkoopprogramma

ECB-president Mario Draghi hintte daar donderdag op in toelichting op zijn rentebesluit. Concrete verruiming blijft voorlopig echter nog uit.

ECB-directeur Mario Draghi op een persconferentie in juli. Foto Ralph Orlowski/ Reuters

De Europese Centrale Bank (ECB) onderzoekt de mogelijkheden om het obligatieopkoopprogramma te verruimen. President Mario Draghi heeft verschillende commissies binnen de instelling de opdracht gegeven om te bekijken hoe de Europese economie verder gestimuleerd kan worden nu de inflatie in de eurozone laag blijft, zo zei hij donderdag in toelichting op zijn rentebesluit. Concrete verruimingsmaatregelen werden echter niet aangekondigd.

De ECB laat het belangrijkste rentetarief voorlopig onveranderd op 0 procent. Ook twee andere belangrijke rentestanden blijven staan op de in maart aangekondigde hoogte, zo maakte de centrale bank donderdag bekend. Het obligatieopkoopprogramma, waarbij maandelijks voor 80 miljard euro aan staatsleningen wordt opgekocht, wordt vooralsnog niet verlengd na maart 2017.

Met het besluit kunnen banken ook de komende tijd gratis geld lenen bij de ECB. Ook een ander tarief, het geld dat financiële instellingen moeten betalen als ze overtollige tegoeden ‘s nachts willen stallen in ‘Frankfurt’, blijft ongemoeid. Deze depositierente blijft staan op -0,4 procent. Een derde tarief, de zogeheten ‘marginale leenfaciliteit’ voor banken die niet goed kunnen lenen op de commerciële geldmarkt, blijft onveranderd op 0,25 procent.

Twitter avatar markbeunderman Mark Beunderman ECB laat depositorente (-0,4%) en hoofdtarief (0%) ongewijzigd.

De ECB stelt in een begeleidend persbericht dat het verwacht dat de rentetarieven nog langere tijd, ook na maart volgend jaar, op het huidige of zelfs een nog lager niveau zullen blijven. Het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de FED, besloot in december vorig jaar het belangrijkste rentetarief te verhogen.

Twitter avatar markbeunderman Mark Beunderman ECB verwacht dat rentetarieven nog lange tijd “op hetzelfde niveau of lager” blijven. DIt terwijl Fed nadenkt over verhoging.
Twitter avatar markbeunderman Mark Beunderman Het opkoopprogramma zal “in elk geval” duren totdat de weg naar inflatiedoel (net onder 2%) “duurzaam” is ingeslagen (laatste interpretabel)

Dat het opkoopprogramma nu niet wordt verlengd na maart 2017, wil niet zeggen dat dat de komende maanden niet alsnog zal gebeuren. De ECB-president leek donderdag de weg vrij te maken voor uitbreiding van het programma. Zo zei hij:

“Het bestuur heeft de relevante commissies gevraagd de opties te evalueren die voor een geleidelijke implementatie moeten leiden van ons opkoopprogramma.”

Lage inflatie

De Europese economie heeft al langere tijd te kampen met lage(re) groeiverwachting. Donderdag maakte de ECB dat de groei met 1,7 procent dit jaar licht hoger zal uitkomen dan in juni verwacht (1,6 procent). De ramingen voor de komende jaren werden juist met 0,1 procentpunt naar beneden bijgesteld. Voor zowel 2017 als 2018 wordt een groei van 1,6 procent verwacht.

Het belangrijkste pijnpunt van de ECB is de lage inflatie. Die is nu 0,2 procent, terwijl dat getal in het ideale scenario van de ECB op net onder de 2 procent ligt. De verwachtingen ten aanzien van het inflatiepercentage de komende jaren werden donderdag eveneens licht naar beneden bijgesteld.

Twitter avatar ecb ECB Draghi: projections foresee annual HICP inflation at 0.2% in 2016, 1.2% in 2017 and 1.6% in 2018 (broadly unchanged)

Het risico van een te lage inflatie is dat dit kan omslaan in deflatie, een situatie waarin consumenten en bedrijven uitgaven uitstellen in de verwachting dat ze deze in de nabije toekomst voor een lager bedrag kunnen doen. Als zij de portemonnee dichthouden, en de omloopsnelheid van geld afneemt, is dat nadelig voor de economie.

Door obligaties op te kopen, wil de ECB de Europese economie voorzien van een kapitaalinjectie. Het idee is dat de banken en beleggers het geld in de vorm van leningen en investeringen in de markt laten belanden. Dit moet vervolgens weer leiden tot een gestegen vraag en vervolgens tot oplopende prijzen, oftewel inflatie.

Lees ook de analyse van NRC-redacteur Mark Beunderman: Inflatie blijft dicht bij nul – moet Draghi nóg meer doen?

Obligaties raken op

Het probleem van Draghi is echter dat de obligaties langzaam beginnen op te raken en de vraag is wat de ECB dan nog kan doen om de economie te stimuleren. Afgelopen maandag werd bekend dat de instelling tot nu toe voor meer dan 1.000 miljard euro aan staatsleningen heeft ingekocht van onder meer banken en beleggers.

Twitter avatar markbeunderman Mark Beunderman Zelfs als de ECB na maart het opkoopprogramma afbouwt (bijv 80-70->60 mrd obligaties p maand) kan schaarste aan obligaties gaan optreden

Door analisten werden verschillende opties genoemd voor verruiming. Zo zou de ECB kunnen besluiten om ook aandelen te gaan kopen, of zijn eigen regels ten aanzien van het opkoopprogramma te verruimen. Nu nog is het zo dat Draghi maar een derde van de obligaties van een land wil opkopen.

Inflatie in Nederland gestegen

In Nederland bedroeg de inflatie afgelopen maand 0,2 procent, zo maakte statistiekbureau CBS donderdag bekend. Afgelopen maand was er nog sprake van een negatieve inflatie, voor het eerst in dertig jaar, van -0,2 procent.