Angst voor cholesterolverlagers schadelijk

Geneeskunde

The Lancet wil met een grondige analyse de knoop doorhakken in de discussie over statines; ze doen veel meer goed dan kwaad.

Een op de tien patiënten die cholesterolverlagende statines kregen voorgeschreven omdat zij een verhoogd risico op hart- en vaatziekten hebben, is daar weer mee gestopt vanwege berichtgeving over schadelijke bijwerkingen van deze middelen. Maar dat is desastreus voor de volksgezondheid, schrijven artsen vrijdag als conclusie van een dertig pagina’s dikke analyse in het Britse medische tijdschrift The Lancet.

Het artikel is een initiatief van epidemioloog Rory Collins van de University of Oxford. Hij wil hardnekkige misverstanden rond de veel voorgeschreven statines hiermee uit de weg ruimen. In zijn ogen bleven voordelen van statines onderbelicht, terwijl de ernst van bijwerkingen van deze middelen juist overdreven werden.

De onderzoekers namen alle gepubliceerde onderzoeken met statines en rekenden op basis daarvan uit wat de balans zou zijn als 10.000 mensen gedurende vijf jaar deze pillen zouden slikken. Dan zouden er bij 1.000 patiënten die eerder een hart-en-vaatziekte hadden gehad een hartaanval of beroerte zijn voorkomen. Daarbovenop kan het medicijn zo’n levensbedreigend incident bij nog eens 500 patiënten met een hoog risico op vaatlijden voorkomen.

De keerzijde van de medaille is dat van de 10.000 patiënten er 5 te maken krijgen met ernstige spierklachten (myopathie), 5 tot 10 een hersenbloeding krijgen, 50 tot 100 diabetes krijgen en 50 tot 100 patiënten klachten als vermoeidheid en spierpijn. Duidelijk dat statines meer goed doen dan kwaad, aldus de Britten.

„De meeste bijwerkingen verdwijnen zonder restgevolg als de patiënt stopt met statines”, licht Collins toe. „Maar de effecten van een niet voorkomen hartaanval of beroerte kunnen daarentegen vernietigend zijn.”

Collins is in het Verenigd Koninkrijk een centrale figuur in de verhitte debatten over het nut van statines als preventieve behandeling. Hij verzocht The BMJ in 2014 twee artikelen terug te trekken waarin werd gewaarschuwd dat bijwerkingen van statines niet zeldzaam zijn. The BMJ, herstelde deze „oprechte fout” maar de artikelen werden niet geschrapt.

Vanwege betalingen die Collins voor zijn onderzoek ontving van de farmaceutische industrie, wordt hij door tegenstanders wel de ‘Great Statinator’ genoemd. Desondanks geeft Richard Horton, hoofdredacteur van The Lancet, juist Collins en zijn medestanders ruim baan om diepgravend de balans op te maken. In zijn commentaar schrijft Horton dat de ‘statin scare’ doet denken aan de ongefundeerde angst voor vaccinaties die werd aangewakkerd door een onderzoek waarbij de bof-, mazelen-, rodehond-prik in verband werd gebracht met autisme. Die studie, gepubliceerd in The Lancet, is wegens fraude teruggetrokken. Maar de gezaaide vaccinatietwijfel blijft na-echoën.

„Zorgvuldig, gebalanceerd en goed beargumenteerd”, noemt hoogleraar cardiologie Wouter Jukema van het LUMC in Leiden de analyse in The Lancet. „Bijwerkingen van statines moeten voor de individuele patiënt altijd serieus genomen worden” zegt Jukema. „Maar voor de meeste mensen met hart-en vaatziekten zijn statines een van de best bewezen medicamenten.”