Klokkenluider

Edward Snowden hield zich schuil tussen vluchtelingen

Toen de hele wereld in juni 2013 op zoek was naar Edward Snowden, was hij ondergedoken bij straatarme asielzoekers in Hongkong. Dat blijkt uit een uitgebreide reconstructie die de Duitse krant Handelsblatt publiceert in zijn editie van woensdag.

De vluchtelingen „hadden niets, maar riskeerden alles om het goede te doen”, zegt de omstreden klokkenluider in een interview met de krant. „Het was ongelooflijk riskant voor alle betrokkenen.” Hij noemt het idee van zijn advocaat om hem daar onder te brengen „in de omstandigheden briljant”.

De voormalige medewerker van de NSA, die vanuit Hongkong een schat aan geheime gegevens over deze Amerikaanse inlichtingendienst en haar methodes openbaar had gemaakt, had zijn onthullingen wel goed voorbereid, maar niet wat hij daarna zou doen. Zodra hij via een interview in de openbaarheid was getreden, werd hij koortsachtig gezocht door de Amerikaanse justitie en de internationale pers. De VS beschuldigden hem van spionage en diefstal van overheidseigendommen.

Een mensenrechtenadvocaat die Snowden bijstond en die goede contacten had met de asielzoekers voor wie hij werkte, bracht Snowden eerst onder bij een Sri-Lankaans vluchtelingenpaar en hun dochtertje, die in een kamer met kale betonnen muren woonden. Aanvankelijk wisten ze niet wie ze onderdak verschaften. De advocaat bezwoer hen met niemand over hun gast te spreken, ook niet als ze eenmaal de krant of nieuws of hadden gezien. Al snel begrepen ze dat ze een van de meest gezochte mensen ter wereld in huis hadden.

Later werd hij uit veiligheidsoverwegingen ondergebracht bij een andere vluchteling, een vrouw uit de Filippijnen die ook als koerier optrad en documenten van haar gast naar diens advocaat bracht. Ruim twee weken na zijn onthullingen wist Snowden te ontkomen naar het vliegveld, vanwaar hij naar Moskou vloog.

Hij zou op weg zijn geweest naar Ecuador, maar omdat de Amerikaanse regering zijn paspoort had ingetrokken, kon hij niet verder reizen. Hij woont nog steeds in Rusland, waar hij tijdelijk asiel heeft gekregen.

In de Verenigde Staten gaat binnenkort een film van Oliver Stone over Snowden in première, met de titel Snowden.