Even pauze in de asielstroom

Politiek

Duizenden bedden in azc’s blijven leeg, nu het aantal asielzoekers is gedaald. Maar in Den Haag houdt iedereen er rekening mee dat dat snel kan veranderen. Hoe groot moet de reservecapaciteit zijn?

©

Er gaan asielzoekerscentra dicht. Roerige inspraakavonden over vluchtelingen zijn er niet meer. Asielzoekers hoeven steeds minder lang te wachten op hun beoordeling. Het is weer rustig rond asiel.

Maar met die rust kan het zomaar weer gedaan zijn, weet men aan het Binnenhof. Deze donderdag praat de Tweede Kamer voor het eerst sinds het zomerreces over asielzaken met staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Justitie, VVD). De vraag is nu: is Nederland voorbereid op een plotselinge nieuwe stijging van het aantal vluchtelingen?

Een kwart tot eenderde van de bedden in asielzoekerscentra staat nu leeg, volgens het ministerie van Veiligheid en Justitie. Er zijn ongeveer 47.000 bedden voor ruim 32.000 mensen. Een jaar geleden moesten asielzoekers nog meer dan een half jaar wachten voordat hun asielverzoek in behandeling werd genomen. Nu is die wachttijd al teruggebracht tot zes à acht weken. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) stuurt komende maand driehonderd uitzendkrachten weg omdat er niet meer genoeg werk voor ze is.

Maar iedereen in Den Haag houdt er rekening mee dat het aantal vluchtelingen zomaar weer fors kan stijgen. Grootste bron van onzekerheid is de vluchtelingendeal met Turkije. De Tweede Kamer is van begin af aan kritisch over die deal. Volgens CDA-leider Sybrand Buma liet Europa zich „uitleveren aan de grillen” van de Turkse president Erdogan. Maar de deal leidde wel tot een enorme daling van het aantal bootmigranten richting Europa.

Politieke tegenstanders

Turkije dreigt al maanden om die deal op te blazen omdat Turken nog niet visumvrij naar de EU kunnen reizen. Dat was wel de afspraak, zegt Turkije. Volgens de EU voldoet Turkije nog niet aan alle voorwaarden voor visumvrij reizen. Zo moeten in de Turkse wet de definities van ‘terrorist’ en ‘terroristische daad’ beter worden omschreven, omdat die nu te makkelijk kunnen worden gebruikt tegen politieke tegenstanders. Turkije wil de antiterrorismewet niet aanpassen, en blijft dreigen. Minister van Buitenlandse Zaken Mevlüt Cavusoglu zei vorige maand in de Duitse krant Bild: „Of we voeren alle afspraken gelijktijdig uit, of we schuiven ze allemaal opzij.”

Dat maakt het lastig om in te schatten hoeveel asielzoekerscentra er nodig zijn. Begin dit jaar was het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) nog druk aan het zoeken naar nieuwe locaties. In de gemeenten waar het COA al wel toestemming had om te bouwen, maar nog niet is begonnen, zijn de bouwplannen voorlopig stopgezet. Waar de bouw al wel is begonnen, worden de azc’s gewoon afgemaakt.

Het COA gebruikt de relatieve rust om zo veel mogelijk asielzoekers weer in normale, degelijke asielzoekerscentra te krijgen. De sneller gebouwde ‘noodopvanglocaties’ – zoals omgebouwde kantoorpanden – worden een voor een afgestoten, zodra de huurcontracten aflopen.

Hoeveel lege bedden wil het COA nu aanhouden als buffer? Die vraag kan het ministerie van Veiligheid en Justitie niet beantwoorden. Deze donderdag is dit een van de gespreksonderwerpen aan de ‘landelijke regietafel’, een overleg tussen Dijkhoff, minister Stef Blok (Wonen en Rijksdienst, VVD), provincies, gemeenten en het COA.

Sporthallen

Juist het aantal plekken dat je in reserve moet houden, is politiek een gevoelig onderwerp. Vorig jaar was er kritiek op het COA, omdat het amper lege bedden had om in te spelen op onverwacht stijgende aantallen asielzoekers. Asielzoekers moesten worden opgevangen in sporthallen.

COA-bestuursvoorzitter Gerard Bakker weersprak de noodzaak voor een buffer in NRC. „Welk aantal is dan genoeg?” Lang niet alle asielzoekers vinden het erg om in een sporthal te verblijven, zei Bakker. „Ik heb mensen gesproken die de vorige keer in de IJsselhallen werden opgevangen, en dat een mooie periode vonden.”