Schippers roept op tot coalitie tegen intolerantie

Lezing

Minister haalt uit naar fundamentalistische moslims in Nederland.

Foto ANP

De kernwaarden van de Nederlandse samenleving worden „sluipenderwijs aangetast”. Er is in Nederland sprake van „toenemende intolerantie” en „toenemende zelfcensuur”. Bijvoorbeeld op scholen waar homoseksuele leraren terug de kast in gaan. Dat zei minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) maandag in haar H.J. Schoolezing, de opening van het politieke seizoen.

Ze had natuurlijk overwogen die lezing te houden over de „geweldige gezondheidszorg”, zei ze. Maar ze ligt wakker van een „langzaam oprukkende onvrijheid” in Nederland.

Over islamitisch fundamentalisme sprak Schippers als een „gewelddadig gif” dat „niet alleen binnenkomt in het kielzog van echte vluchtelingen, maar wordt ook gerekruteerd in onze wijken. Onder ónze moslimjongeren”. Ze riep op tot een ‘vrijheidscoalitie’, die de vrijheden van de Nederlandse cultuur en bijbehorende vrijheden „actief verdedigt”.

Schippers spreekt zich bijna nooit zo expliciet uit iets buiten haar eigen portefeuille. En haar betoog kwam haast tegelijk met premier Mark Rutte die zich zondagavond bij Zomergasten opwond over aanhangers van de Turkse president Erdogan, die afgelopen zomer in Rotterdam een NOS-verslaggever lastig vielen. „Ga terug naar Turkije. Pleur op”, riep Rutte.

Het snelle oordeel: campagnetactiek natuurlijk. De VVD-top die het sociaal-culturele thema naar zich toe wil trekken. Alleen een samenloop van omstandigheden ligt meer voor de hand. Schippers schreef drie maanden aan haar toespraak en stuurde delen van haar tekst ter kennisgeving aan Rutte. Van hem wist ze op haar beurt „dat hij zich ontzettend over dit soort dingen opwindt”. „We spreken hier vaak over, het moest er bij hem duidelijk een keer uit”, vertelde Schippers haar publiek.

Schippers’ toespraak illustreert vooral haar bijzondere positie binnen de VVD: zij kan zeggen wat ze wil. Haar verhaal was scherp en tegelijk genuanceerd. Hier en daar nam ze losjes afstand van de officiële partijlijn, bijvoorbeeld van het „rechtse heilige huisje” dat asielzoekers pas mogen leren en werken als ze een verblijfsvergunning hebben.

Waar VVD’ers het liefst spreken over de moeite die immigranten moeten doen om zich in Nederland aan te passen, zich moeten invechten in de maatschappij, riep Schippers op om tolerant te zijn voor migranten. En de „de goedwillende, vrijheidslievende moslims” kansen te bieden. Want „we kunnen niet verwachten dat mensen bij ons willen horen, als wij hen vervolgens buitensluiten”.

Schippers sprak verder over een dubbele standaard die ze heeft zien ontstaan. Volgens haar gelden Nederlandse kernwaarden niet voor alle Nederlanders evenveel: „Mijn zus kon uit de kast komen. De vraag is: kan Mohammed dat ook?” Dat hebben Nederlanders zelf laten gebeuren, zei ze: „Wij dachten: onvrijheid, dat spreekt niemand meer aan, dat waait vanzelf over. Wij moeten ons verhaal weer op orde krijgen.”