Schippers’ oproep is zowel scherp als verfrissend

©

Met haar H.J. Schoo lezing heeft minister - maar in dit verband toch vooral VVD-politicus – Edith Schippers de naamgever van deze jaarlijkse toespraak alle eer aangedaan. In een scherp en weloverwogen betoog schetste zij maandagavond in het Amsterdamse debatcentrum De Rode Hoed de paradox van de vrijheid. Een vrijheid die volgens haar met de komst van mensen uit andere culturen steeds vaker op de proef wordt gesteld.

Een gevoelig onderwerp, zo blijkt elke keer weer. Het valt in Schippers te prijzen dat zij het heeft aangedurfd zowel mensen uit eigen, rechtse kring als in linkse kring aan te spreken en te confronteren met hun opvattingen. Dat komt het debat over de multiculturele samenleving dat zo vaak de trekken heeft van een herhaling van zetten, zeker ten goede.

Haar hoofdboodschap was dat „wij - alle Nederlanders die onze cultuur, onze vrijheden, ons maatschappelijk contract liefhebben – opstaan om onze verworvenheden actief te verdedigen”. Daarbij riep zij op tot het vormen van een „vrijheidscoalitie”. Zoiets kan eenvoudig worden misverstaan. Het roept al gauw associaties op met een ‘wij-zij’-strijd. Maar het verfrissende in Schippers toespraak was nu juist dat zij dit niet wil. Wel meent zij dat er een eind moet komen aan de gelatenheid en de relativering en dat daarbij onomwonden wordt erkend dat ‘onze’ cultuur meer te bieden heeft dan andere. „Geen tolerantie meer opbrengen voor intolerantie”, zoals Schippers zei.

Het lot van de politicus is dat het niet kan blijven bij mooie woorden, maar dat ook duidelijk moet worden gemaakt hoe doelen bereikt moeten worden. Dan valt op dat de boodschappenmand van Schippers tamelijk leeg is. Gelukkig maar want die zou anders bestaan uit diverse restrictieve discutabele maatregelen. Het knappe van Schippers’ verhaal is dat zij aan de ene kant de grens opzoekt in het benoemen van de problemen die de multiculturele samenleving met zich meebrengt maar aan de aan de andere kant begrip toont voor de beperkte mogelijkheden om dat wettelijk bij te sturen.

Concreet vertaalt zich dat bij haar in het niet willen verbieden van bijvoorbeeld salafistische organisaties. Een mening kan wel worden bestreden, maar niet worden verboden. Vervolgens kiest zij ervoor die strijd actief te voeren. Dat is inderdaad de meest effectieve manier. Schippers heeft met haar toespraak het migratiedebat een frisse impuls gegeven. Het is het vraagstuk voor de westerse samenleving hét thema bij de komende verkiezingen en nog vele jaren daarna. Een toekomst waarvoor Schippers haar visitekaartje heeft afgegeven.