Incubate kiest voor kleiner, vaker en actueler

Festival

Incubate moest hervormen. Het is nu opgeknipt en Jan Zobel is de nieuwe directeur. Morgen begint de nieuwe versie in Tilburg.

Foto Niels Vinck

Van een volle week in september tot vier weekends in de loop van het jaar. Van het ‘grootste Nederlandse festival’ (384 concerten) naar de bescheidener omvang van zo’n 100 optredens per weekend. Na een opwarm-editie in mei is de vernieuwde versie van Incubate, het festival voor rafelrandcultuur, vanaf komende donderdag in de Tilburgse binnenstad te zien.

Voorliefde

Een jaar geleden had Incubate nog grote ambities: het wilde 25.000 man publiek trekken in zeven dagen – met theater, film, beeldende kunst en een breed maar goeddeels onbekend muzikaal aanbod. Maar de editie van 2015 werd een breekpunt in de elfjarige geschiedenis van het festival. Hoge kosten en tegenvallende bezoekersaantallen leidden tot een financieel tekort van drie ton. De gemeente vulde het geld aan, op voorwaarde dat het festival zou krimpen en een nieuwe directie zou aanstellen. De nieuwe directeur werd Jan Zobel (48), als directeur eerder werkzaam bij theater NWE Vorst in Tilburg.

Na het idee om een mammoetfestival te organiseren, omarmen we nu de kleinschaligheid

Zobel solliciteerde afgelopen mei naar deze functie, toen de nieuwe opzet al vaststond. Volgens Zobel is het goed dat het ingesleten festival-format nu wordt opgeschud. „Want zo gaat het bij de meeste festivalorganisaties: ze werken elf maanden per jaar keihard om één week te kunnen bruisen. Ook Incubate deed daar aan mee: elf maanden werken, steeds meer publiek, steeds meer acts. Uiteindelijk paste dat streven niet bij onze voorliefde voor juist de obscuurdere popcultuur.” Een kleinschalige en frequentere vorm heeft voordelen, zegt hij. „Omdat we vaak te zien zijn, kunnen we snel programmeren en inspelen op actuele onderwerpen in de samenleving.”

Kunst en muziek van de rafelrand

Voor een volgende editie bijvoorbeeld noemt hij het thema ‘-ism’, over alle aspecten van gender. Incubate stond bekend om zijn grote variëteit aan muziekgenres, van dub, elektronica en metal tot toonaangevende pioniers uit het verleden, zoals Cabaret Voltaire. Dit jaar is een ‘overgangsjaar’, zegt Zobel, met nog altijd de nadruk op muziek. In de toekomst zal de verdeling tussen de verschillende disciplines gelijk worden: evenveel muziek als beeldende kunst, architectuur, theater, fotografie, en ‘e-cultuur’, zoals een workshop in alternatieve computergames. Ook nu is er al architectuur te zien: een mobiel bouwsel van de 92-jarige Amerikaan Yona Friedman. Het paviljoen, opgebouwd uit ringen van roestig staal, zal nog vier maanden na Incubate te zien zijn, op het terrein van kunstcentrum Duvelhok.

Zobel heeft de taak om het budget te bewaken. Dat totale budget is nu negen ton, voor vier weekends per jaar. „Na het idee om een mammoetfestival te organiseren, omarmen we nu de kleinschaligheid, met optredens in juist kleinere zalen en cafés in de binnenstad. We hebben bovendien een kleiner aanbod per avond, zodat de liefhebber van een bepaald genre ook daadwerkelijk alle optredens binnen dat genre kan bijwonen.”

Voordeel van de nieuwe vorm is dat het voor buitenlanders aantrekkelijk is om een weekendje naar Tilburg te komen, in plaats van meteen een hele week. „Maar”, benadrukt Zobel, „de nieuwe organisatie is niet bedacht om meer buitenlanders te trekken. We kiezen nadrukkelijk voor kunst en muziek van de rafelrand, en mikken daarbij op bescheiden bezoekersaantallen: een publiek van 2.000 man, voor zowel het betaalde als het gratis programma. Dat is nu ons streven.”