De vrouw die feministen tot razernij kon drijven

Phyllis Schlafly (1924-2016)

De Republikeins ideologe en antifeministe leerde de partijtop de waarde inzien van het sociaal conservatisme.

Phyllis Schlafly met andere tegenstanders van het Amendement voor Gelijke Rechten in 1976 in Kansas City.Foto AP ©

Ze was tegen abortus, tegen het homohuwelijk en vóór het ‘recht van vrouwen om thuis te blijven en voor de kinderen te zorgen.’

Maar Phyllis Schlafly (92), die maandag overleed in haar huis in St. Louis, was méér dan de ‘first lady van het antifeminisme’. Ze was ook een invloedrijk conservatief ideologe, die in de tweede helft van de vorige eeuw mede vorm gaf aan de ruk naar rechts van de Republikeinen.

Schlafly, ( 1924), trad in 1964 naar de voorgrond met haar bestseller A Choice, Not an Echo, waarin ze beschreef hoe het Republikeinse establishment het authentieke Amerikaanse plattelandsconservatisme in een hoek had gedrukt. Het boek droeg bij aan de nominatie van Barry Goldwater (uit Arizona) en de latere opkomst van Ronald Reagan.

Een nationaal bekend gezicht werd Schlafly met haar onvermoeibare strijd tegen het Amendement voor Gelijke Rechten (Equal Rights Amendment) in de jaren zeventig. Schlafly zag er niets in; volgens haar opende het de deur naar het homohuwelijk en naar abortus. Voorvechtsters ervan zag ze als ‘bittere vrouwen op zoek naar een constitutionele remedie voor hun persoonlijke problemen’. Dankzij de opstand die Schlafly onder conservatieve vrouwen wist te ontketenen, ging het amendement uiteindelijk op de plank.

Niet alleen liet Schlafly zo de partijtop zien dat er met sociaal conservatisme een wereld aan stemmen te winnen was, ook droeg ze zo bij aan het ontstaan van de pro-lifebeweging in de VS. In 1972 richtte ze het Eagle Forum op, een ultraconservatieve actiegroep die nog altijd traditionele gezinswaarden verdedigt.

De laatste videoboodschap van Schlafly, in augustus:

Schlafly bleef tot op hoge leeftijd politiek actief. Haar column verscheen jaren lang in honderd lokale kranten. De huidige ultraconservatieve publiciste Ann Coulter schreef het voorwoord bij Schlafly’s laatste boek, Feminist Fantasies (2003).

Schlafly’s opvattingen en haar kalme optreden konden haar tegenstandsters tot razernij drijven. Zo vond ze dat verkrachting binnen het huwelijk niet bestond, want met haar jawoord had de vrouw immers toegestemd in seks. Feministe Betty Friedan voegde haar ooit toe: „Ik zou je graag zien smeulen op de brandstapel.” Eens begon Schlafly een lezing liefjes met een bedankje aan haar man, omdat hij haar „toestemming had gegeven”. Ze vervolgde:

„Ik ben er dol op om dit te zeggen, omdat ik weet hoe het feministen ergert.”

Maar Schlafly moest in de loop der jaren toezien, hoe alles wat ze zo verafschuwde normaal werd in de VS. Van abortus, tot het homohuwelijk en wc’s voor transgenders. Het maakte haar pragmatisch. Al stond ze ideologisch veel dichter bij Ted Cruz, ze gaf haar steun aan Donald Trump, bij wie ze een ‘grassroots revolution’ herkende als die ze zelf indertijd had ontketend. Trump was ‘de laatste hoop voor Amerika’, zei ze vorig jaar.