Moeder Teresa heilig? Schijnheilig zul je bedoelen

De heiligverklaring van moeder Teresa stuit op onbegrip bij voormalig priester Anton Mullink. „Ze verheerlijkte lijden.”

Ruben L. Oppenheimer

Moeder Teresa (1910-1997) geldt als het prototype van vrijgevigheid en onbaatzuchtigheid. Met pracht en praal van de puissant rijke kerk werd de heiligverklaring van deze dienaresse van de armen door de paus voltrokken. Dit roept vragen op. Heeft zij echt iets heiligs of alleen de schijn ervan?

Haar extatische populariteit en grenzeloze faam van onbaatzuchtigheid namen dusdanige proporties aan dat een onderzoeksteam van de universiteit van Montréal documenten van en over haar analyseerde. Het team kwam tot onthutsende bevindingen.

Prof. Serge Larivée, hoogleraar psycho-educatie leidde het onderzoek. Hij ontmaskerde deze zuster, stichter van de orde van de Missionarissen van Naastenliefde als een hypocriete fundamentalistische katholiek.

Hij geeft in zijn onderzoek aan dat bij de voorbereidingen tot de heiligverklaring veel dubieuze zaken niet meegewogen werden. Haar liefde voor de armen had meer te maken met verspreiding van het katholieke geloof dan met efficiënte hulp aan de armen.

De patiënten die in haar ‘huizen voor de stervenden’ en weeshuizen werden opgenomen verdienden medische hulp. Af en toe kwam er een arts. De meesten ontvingen geen passende zorg. Vaak werden diagnoses en behandelingen door vrijwilligers en nonnen gedaan. Artsen die langs kwamen, schrokken van de slechte hygiëne. Er waren onvoldoende medicijnen; injectienaalden werden niet gesteriliseerd.

Gebrek aan geld was niet de oorzaak van die wantoestanden. Zij ontving donaties van superrijke Amerikaanse katholieken. Zelfs dictator Duvalier van Haïti schonk haar miljoenen. Onduidelijk blijft waar de miljoenen die ze ontving, gebleven zijn.

Wijlen Christopher Hitchens bekritiseert haar in zijn boek scherp (The missionary position, mother Teresa in theory and practice, 2012). Hij geeft aan dat zij meer liefde voor armoede had dan betrokkenheid bij de armen. Bij een ontmoeting in Calcutta confronteerde hij haar met de situatie van doodzieke patiënten. Haar choquerende reactie was: „Er is iets moois in het zien van de armen die hun lot accepteren, om te lijden zoals de Passie van Christus.” Bij rampen als overstromingen in India en de gasramp vormen haar gebeden een schrijnende tegenstelling met haar gebrek aan invoelend medeleven. Zij vloog na de ontploffing in de pesticidenfabriek Union Carbide (1984) naar Bhopal. Bij die tragedie vielen ruim 2.500 doden, en duizenden raakten gewond. Familieleden van slachtoffers schreeuwden hartverscheurend om vervolging van de Amerikaanse multinational en eisten compensatie. Wat doet zij? Zij roept hen op tot vergeving, forgive..forgive.

Bekijk ook onze in beeld-serie: Moeder Teresa is nu heilige

Een vrijwilligster in haar kliniek wilde een jongeman helpen en vond het nodig dat hij acuut met een taxi naar het ziekenhuis werd gebracht. Moeder Teresa verbood dit met het argument, dat „we dit dan voor alle mensen hier moeten doen”. Deze vrijwilligster voelde zich ongelukkig door het feit dat door de zuster de armoe verheerlijkt werd. Zie Hitchens’ YouTube-video: Hell’s Angel.

Moeder Teresa reisde onder meer naar de Balkan. Toen zij kort na de oorlog daar was hoorde zij van de verkrachtingen die hadden plaatsgevonden. Zij verafschuwde het dat deze vrouwen abortus wilden laten plegen. Strijdvaardig predikte zij: „Ik denk dat vandaag de dag het grootste gevaar voor de vrede abortus is, omdat het een directe strijd is, het rechtstreeks doden – rechtstreeks moorden door de moeders zelf.”

Om heilig verklaard te worden zijn wonderen nodig. Een ervan is de genezing van een vrouw met buikklachten. Ze legde een door moeder Teresa gezegende medaille op haar buik en werd beter. Gelijktijdigheid van twee gebeurtenissen betekent nog geen oorzakelijk verband. Daarnaast is uit onderzoek gebleken dat verschillende artsen voor haar genezing gezorgd hebben.

Critici hebben duidelijk gemaakt dat het moeder Teresa vooral te doen was om geloofsverkondiging en verheerlijking van het lijden naar het voorbeeld van Jezus.

Moraalprofessor Etienne Vermeersch noemde moeder Teresa een medeplichtige aan de kruistocht van de paus tegen geboortebeperking en abortus. Furieus schreef hij: „Heel haar leven lang streed ze tegen het enige geneesmiddel tegen armoede: empowerment van vrouwen en hun emancipatie van een systeem van verplichte voortplanting.”

Prof. Larivée en zijn team concludeerden mijns inziens terecht: moeder Teresa was allesbehalve een heilige.

Anton Mullink is auteur van Ongelofelijk, van priester naar atheïst