Kleine klap voor Merkel is groot signaal aan Berlijn

nrcvindt

Het ging zondag maar om 2 procent van de Duitse kiesgerechtigden, toch hield politiek Europa een oogje op de regionale verkiezingen in Mecklenburg-Vorpommern. De verkiezingen in de noord-Duitse deelstaat, waar bondskanselier Angela Merkel haar kiesdistrict heeft, gingen over hét politieke vraagstuk van Europa: immigratie. En ze gingen over de invloed van de machtigste pleitbezorger van ‘open grenzen’: Merkel.

Het werd een pijnlijke dag voor Merkel en haar CDU. De rechts-populistische Alternative für Deutschland (AfD) werd met 21,4 procent de tweede partij. Merkel’s CDU moest genoegen nemen met een beschamende derde plaats.

Met de slogan ‘Opdat Duitsland niet vernield wordt’ lokte de AfD een breed gezelschap, bestaande uit niet-stemmers, kiezers van de links-populistische Die Linke, van de neonazistische NPD én van de CDU. Zij spraken zich uit tegen immigratie, tegen de elite in Berlijn en vooral tegen de Cheffin zelf.

Precies een jaar geleden lieten Duitsland en Oostenrijk immigranten binnen die met tienduizenden door Europa trokken. Sindsdien is Duitse politiek niet meer wat ze is geweest. Merkel, tot dan ongenaakbare hoogvlieger, verdedigde haar humanitaire gebaar en was opeens kwetsbaar. Haar populariteit daalde snel. Elke regionale verkiezing wordt sindsdien gezien als politieke barometer – de volgende meting is over twee weken in Berlijn.

‘MeckPomm’, zoals de deelstaat wel liefkozend wordt genoemd, is geen acute ramp voor Merkel. De CDU blijft hoogstwaarschijnlijk als juniorpartner aan de macht in een door de SPD aangevoerde regering en de deelstaat was toch al nooit CDU-gebied. Wel neemt de onrust in Berlijn meteen toe. Coalitiepartner SPD zal zich waar mogelijk van Merkel distantiëren en de rechtervleugel in de christendemocratie zal met hernieuwd elan pleiten voor stringenter asielbeleid.

Op den duur moet Merkel – en zij niet alleen – wel een antwoord vinden op het onbehagen met haar immigratiepolitiek, die niet beperkt is tot het bescheiden hoekje voormalig-Oost-Duitsland. Verkiezingen in de dunbevolkte deelstaat toonden nog eens hoe moeilijk het is om diffuse zorgen van ontevreden burgers met rationele argumenten weg te nemen.

Mecklenburg-Vorpommern is weliswaar een traditioneel zwakke regio, maar de economie en het toerisme groeien. Er zijn ook veel minder asielzoekers gehuisvest dan elders in Duitsland. En toch is er die onvrede. Merkel moet kiezers ervan overtuigen dat verandering in Duitsland niet meteen vernietiging betekent.