Hoe leg je Schiphol plat met 80 man?

Column Zo kwetsbaar zijn de KLM en Schiphol dus.

mennotamminga

Als 80 mensen van de sleepdienst, die gelande vliegtuigen naar hun opstelplaats op Schiphol rijdt, het bijltje erbij neer gooien, ontstaat chaos. Bijvoorbeeld als ze anderhalf uur in staking zouden gaan. Dan zitten er ongeveer 5.000 passagiers uren te wachten voordat zij eindelijk hun vliegtuig kunnen verlaten.

Daarom verbood eerst de rechtbank en vervolgens ook het gerechtshof vorige maand de staking van FNV Luchtvaart.

De machtspositie van 80 medewerkers van de sleepdienst deed me denken aan de tekening van Albert Hahn bij een van meest vermaarde stakingen uit de vorige eeuw. De spoorwegstaking van 1903. De leus toen was: „Gansch het raderwerk staat stil, als uw machtige arm het wil.”

Die staking leidde overigens tot de bliksemsnelle invoering van wetgeving die ambtenaren en specifieke werknemers, onder wie het spoorwegpersoneel, verbood om te staken. En daarna heeft het meer dan een eeuw geduurd voordat Nederland, met dank aan Europese regelgeving en de Hoge Raad, een min of meer volwaardig stakingsrecht heeft gekregen.

En zelfs dan kan een rechter een staking (tijdelijk) verbieden. FNV Luchtvaart heeft volgens de uitspraak van de rechter ongeveer 3.800 leden onder het grondpersoneel. Daarmee is de FNV de grootste van de vijf bonden waarmee KLM onderhandelt over een cao voor het grondpersoneel, dat zijn ongeveer 14.000 medewerkers. Bijna de helft van het grondpersoneel is georganiseerd in een vakbond. Dat is uitzonderlijk hoog voor Nederlandse begrippen. De vier andere bonden leggen het KLM-voorstel aan hun leden voor.

Staken mag zeker, zegt het gerechtshof. En het hof vindt het vanuit het FNV-standpunt bekeken ook te begrijpen dat de vakbond juist de drukste periode kiest. De rechter speelt in zijn uitspraak het spelletje Wie is de klos? In zijn afweging van de verschillende belangen weegt het ongemak van reizigers die terugkomen van vakantie voor het gerechtshof zwaarder dan het recht van werknemers om op te komen voor hun belangen.

Nu de vakanties gisteren officieel voorbij zijn, is het stakingsverbod opgeheven. U bent gewaarschuwd…

De eigen kwetsbaarheid moet de top van KLM en Schiphol een ongemakkelijk gevoel geven. Zij zijn voor de continuïteit van hun activiteiten afhankelijk van een handjevol mensen. Én van de rechter. Je moet er als KLM- of Schiphol-baas toch niet aan denken dat de sleepdienst in de zomer een keer een wilde stakingsactie houdt vanwege een of andere grief.

Het tijdelijke stakingsverbod is de FNV in het verkeerde keelgat geschoten. Begrijpelijk. Heb je de achilleshiel van de tegenstander gevonden, mag je ’m niet tegen de schenen schoppen. Althans… niet in de vakantie.

De belangenafweging van de rechter kan werknemers en bonden ook in onderhandelingen in andere bedrijven en bedrijfstakken parten spelen. Hoeveel schade voor consumenten is genoeg om een staking te verbieden, ook al is het tijdelijk? In de financiële wereld zijn sommige partijen te groot om bankroet te gaan. Too big to fail. De overheid zal hen altijd redden met belastinggeld.

Wat je niet wilt, is dat sommige bedrijven bij voorbaat gevrijwaard zijn van stakingen. Too frail to strike. Te kwetsbaar om te staken. Dat zet hun werknemers bij onderhandelingen meteen op achterstand.

Dan ben je terug in 1903.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie

In deze column stond eerder “De vier andere bonden zijn al akkoord gegaan met het KLM-voorstel.” Dat is niet juist. Deze bonden hebben een principe-akkoord gesloten, maar hun leden moeten nog wel instemmen.”