GroenLinks en SP laten CDA alleen in kritiek op ‘modellenwerk’ CPB

Verkiezingsprogramma’s

Het Centraal Planbureau zou te veel uitgaan van een ‘modellenwerkelijkheid’, maar de oppositie komt met elkaar niet uit op een goed alternatief.

De poging van enkele oppositiepartijen om de macht van het Centraal Planbureau op het politieke debat te breken, lijkt mislukt. Twee grote partijen, die aanvankelijk dreigden om het CPB in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in maart over te slaan, hebben besloten om hun verkiezingsprogramma’s toch te laten doorrekenen: de SP en GroenLinks.

Het CDA en de SGP aarzelen nog en hebben nog geen definitief besluit genomen. Toch kan van een gezamenlijke ‘doorrekenboycot’ geen sprake meer zijn. D66 en ChristenUnie, die de afgelopen maanden deelnamen aan het oppositieoverleg over het CPB, hebben laten weten hun programma’s sowieso te laten doorrekenen.

„We nemen ons verlies”, zegt SP-Kamerlid Arnold Merkies en lid van de programmacommissie. Een verzoek van SP en SGP om de komende verkiezingsprogramma’s alleen ‘ex ante’ door te laten rekenen – alleen op budgettaire gevolgen tijdens de komende kabinetsperiode en niet op macro-economische effecten op de lange termijn – heeft het CPB volgens Merkies geweigerd. „Nu moesten we kiezen tussen alles of niets en hebben we toch maar voor alles gekozen. We willen ons niet isoleren van andere partijen.”

GroenLinks heeft een andere reden om toch met het CPB in zee te gaan, zegt lijsttrekker Jesse Klaver. „Onze wens dat de doorrekening van verkiezingsprogramma’s ook rekening houdt met niet-economische effecten, zoals die op milieu en klimaat, wordt op een andere manier gehonoreerd. Niet het CPB gaat dat doen, maar het Planbureau voor de Leefomgeving. Dat maakt het voor ons aanvaardbaar.” Mogelijk gaat ook het Sociaal en Cultureel Planbureau naar de verkiezingsprogramma’s kijken.

In het afgelopen jaar ontstond, vooral bij oppositiepartijen, toenemend verzet tegen de te grote invloed van het CPB op het politieke debat. Het parlementaire debat over de lastenverlichting van 5 miljard euro, vorig najaar, heeft die kritiek aangewakkerd. Een amendement van de SGP ten behoeve van eenverdieners sneuvelde nadat het CPB had doorgerekend dat dit 35.000 banen op de lange termijn zou kosten. Die mate van exactheid zagen veel partijen als irreëel en misleidend. Buma sprak in deze krant van „de modellenwerkelijkheid van het CPB” die „in de praktijk onvoldoende bij de werkelijkheid aansluit.”

Onwrikbaar

Zes oppositiepartijen trokken vervolgens gezamenlijk op in een poging het CPB ertoe te bewegen de methodes bij het doorrekenen aan te passen. In juni voerden Sybrand Buma (CDA), Jesse Klaver (GroenLinks) en Elbert Dijkgraaf (SGP) overleg met CPB-directeur Laura van Geest. Daar kwam niks uit. De Kamerleden typeren de houding van Van Geest bij dat overleg als „onwrikbaar”.

Een woordvoerder van het CDA zegt dat het CPB binnenkort opnieuw overleg voert met politieke partijen. Pas daarna wil de partij een besluit over al dan niet doorrekenen nemen. De SGP blijft erbij het liefst haar programma niet te laten doorrekenen, maar laat de beslissing daarover afhangen van het CDA. Kamerlid Dijkgraaf: „We willen niet in ons eentje een windmolengevecht voeren.”

Een woordvoerder van het CPB zegt in een reactie niet in te kunnen gaan op het overleg met politieke partijen. „Het planbureau streeft naar één meetlat voor alle partijen, waarbij kiezers goed bediend worden, dus met duidelijkheid over effecten op werkgelegenheid en koopkracht.”