De EU was voorloper, maar raakt nu achterop

Europa

De EU voerde ‘Kyoto’ nog voortvarend uit, maar snelle ratificatie van ‘Parijs’ zit er mede door Pools verzet niet in.

Foto iStock

Nu China en de Verenigde Staten het klimaatakkoord van Parijs hebben geratificeerd, kan het nog dit jaar in werking treden. Ruim drie jaar voordat het officieel van start gaat. De vereiste goedkeuring door minimaal 55 landen, die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor minimaal 55 procent van de uitstoot van breokasgassen, komt binnen handbereik.

„De twee grootste economieën ter wereld zullen helpen leiding te geven aan de strijd tegen klimaatverandering”, zei Michael Bloomberg, oud-burgemeester van New York en VN-gezant voor steden en klimaatverandering, in een reactie op het besluit van de VS en China, samen goed voor bijna 40 procent van de uitstoot.

Bloombergs woorden moeten in Brussel pijnlijk hebben geklonken. De Europese Unie, die namens de lidstaten onderhandelt over het internationale klimaatbeleid, had jarenlang een voortrekkersrol. De EU was vrijwel de enige partij die de afspraken uit het in 1997 gesloten Kyoto-verdrag serieus heeft genomen en ruimhartig heeft uitgevoerd.

data4313789

Maar Brussel is zijn leidende rol kwijt. Tot voor kort richtte de woede van arme landen, die het zwaarst dreigen te worden getroffen door de opwarming en er het minst verantwoordelijk voor zijn, zich op de VS. Nog in 2007 smeekte een onderhandelaar op een conferentie in Bali de Amerikanen om „niet langer in de weg te staan”, als ze niet bereid waren leiderschap te tonen. Twee jaar later verliet de nog maar kort daarvoor aangetreden president Barack Obama de klimaattop in Kopenhagen met een flodderig akkoord waar niemand echt iets mee kon.

Toen was al duidelijk dat Brussel amper nog greep had op de onderhandelingen. Europa werd in Kopenhagen door zowel de VS als China genegeerd. En ook eind vorig jaar in Parijs waren het de Amerikanen en Chinezen die de dienst uitmaakten.

Toch noemde de hoogste Brusselse ambtenaar voor klimaat en energie, de Belg Jos Delbeke, in juni in een gesprek met NRC Europa de architect van het Parijse akkoord. Ondermeer door „niet te gaan bakkeleien met de VS”, aldus Delbeke. Tegelijkertijd erkende hij dat een heel snelle Europese ratificatie „een illusie” is. „In Europa verzet vooral Polen zich daartegen”, aldus de Belg. Polen weet zich gesteund door andere Oost-Europese lidstaten. Hun economieën hebben een verouderde energie-infrastructuur, waardoor maatregelen om klimaatverandering te bestrijden daar duurder uitvallen dan elders in Europa.

Wat zijn de financiële gevolgen van de ratificatie, vragen de Polen zich af. Het antwoord hangt deels af van de manier waarop de emissiereducties tussen de lidstaten worden verdeeld. En die verdeling pakt mogelijk nadeliger uit nadat de Britten de Unie hebben verlaten. Aan die Brexit, samen met zorgen over migratie en de euro, heeft Brussel zijn handen nu vol.