Bijna 30 procent van docenten universiteit heeft geen diploma

Universitair onderwijs

Studenten wijzen bij start van het academisch jaar op het ontbreken van elke pedagogische scholing bij veel universitair docenten.

Foto ANP / Evert-Jan Daniels

Bijna drie op de tien docenten aan de universiteit heeft geen enkele kwalificatie of scholing om college te geven. Dat blijkt uit een inventarisatie van universitaire jaarverslagen door het Interstedelijk Studentenoverleg (ISO). Deze komt deze maandag uit bij de opening van het academische jaar.

Deze cijfers staan op gespannen voet met de onderlinge afspraak van de universiteiten acht jaar geleden dat elke docent tenminste een bewijs van vakbekwaamheid zou moeten hebben, de zogenoemde Basiskwalificatie Onderwijs (BKO). Deze BKO dient ook als basis voor de prestatieafspraken die universiteiten in 2012 hebben gemaakt met de overheid.

Jan Sinnige, voorzitter van het ISO, vindt dat dit gebrek aan kwalificaties in schrijnend contrast staat met de bekwaamheidsvereisten voor het middelbare en primaire onderwijs.

Onderwijs heeft een lage status aan de universiteit. Docenten worden op hun onderzoek afgerekend dan en schuiven veel onderwijs af.

Ruim zeventig procent van de promovendi moet meer college geven dan waar zij voor betaald krijgen, blijkt uit een eerdere peiling door het ISO en het Promovendi Netwerk Nederland. Bijna de helft van die promovendi vindt dat ze te weinig begeleiding krijgen voor het lesgeven.

Tevredenheid niet gestegen

De tevredenheid van universitaire bachelorstudenten over de colleges die ze krijgen, is niet gestegen sinds in 2008 de afspraak werd gemaakt voor verbeteringen. Volgens de Nationale Studentenenquête is zo’n dertig procent van hen ontevreden.

Er is grote variatie bij universiteiten in het percentage docenten met een kwalificatie. De universiteit Leiden heeft veel aandacht voor professionalisering van docenten en staat aan de top met 88,5 procent gekwalificeerde docenten. De TU Eindhoven staat onderaan met 47 procent docenten met een kwalificatie.

Opmerkelijk is dat er geen sterk verband bestaat tussen het percentage gekwalificeerde docenten en de tevredenheid van de studenten over de colleges en over de instelling in haar geheel. Zo heeft de Rijksuniversiteit Groningen veel docenten met een basiskwalificatie, wel 85,4 procent. Maar de tevredenheid van studenten over docenten zit ongeveer op het gemiddelde. De tevredenheid van studenten aan de Technische Universiteit Eindhoven over de daar vaak ongekwalificeerde docenten is iets groter. De studenten aan de Wageningen universiteit zijn uitzonderlijk tevreden over de in meerderheid ongekwalificeerde docenten (52 procent).

Simon Vink, woordvoerder van de Wageningen Universiteit, is niet onder de indruk van het lage percentage gekwalificeerde docenten daar. „We zijn nummer 1 in de Keuzegids op het gebied van onderwijs en docenten’’, zegt hij. „De Basiskwalificatie Onderwijs is niet verplicht. Het is bij ons wel een onderdeel van de universitaire loopbaan”. Wageningen grijpt wel in bij opleidingen en docenten die een slecht oordeel krijgen van studenten.

Elke universiteit anders

Dat de Basiskwalificatie niet altijd tot grotere tevredenheid van studenten leidt, bewijst volgens studentenwoordvoerder Sinnige dat deze onvoldoende is om de kwaliteit van het onderwijs te garanderen. Hij pleit voor dezelfde onderwijsopleiding en kwalificatie voor docenten aan alle universiteiten. De Basiskwalificatie zou het minimum moeten zijn, volgens hem, met verplichte scholing na het behalen van het certificaat.

Op dit moment kan elke universiteit de Basiskwalificatie zelf invullen. Groningen heeft een sterk internationaal element in het opleidingsprogramma, de Open Universiteit concentreert zich op online leren.

Veel ervaren docenten die al jaren met succes college geven, willen niet tussen alle drukke werkzaamheden door ook nog zo’n extra diploma halen. Bij sommige universiteiten hoeft dat ook niet. Bij de Universiteit Utrecht hoeven alleen docenten met een meer dan 50 procent aanstelling een BKO te halen. Bij Twente kregen docenten met meer dan twintig jaar ervaring een ontheffing.