Brimstone van Koolhoven stelt niet teleur

Brimstone is een duistere, bloederige western met een niet mis te verstane feministische boodschap die absoluut niet teleurstelt. Vanochtend ging Brimstone in première voor de pers op het filmfestival van Venetië.

Brimstone van Martin Koolhaas

Na het grote succes van Oorlogswinter (2008) kon Koolhoven een droom in vervulling laten gaan door een western te maken, een van zijn favoriete filmgenres, in een internationale coproductie met een budget van 12 miljoen euro. Toch kostte het Koolhoven veel tijd om de financiering rond te krijgen: de film is lang (ruim 2,5 uur) en kent veelvuldige, heftige geweldsuitbarstingen.

De Gouden Leeuw

Brimstone (‘Zwavel’) dat in Venetië in de hoofdcompetitie meedingt naar de Gouden Leeuw, een zeldzame eer voor een Nederlandse regisseur, past in een rijtje recente films die de mythe van het Amerikaanse Westen ontkrachten, door de positie van vrouwen centraal te stellen. Recentelijk waren dat onder meer Meek’s Cutoff van Kelly Reichardt, The Homesman van Tommy Lee Jones en Jane Got a Gun van Gavin O’Conner.

De Australiër Pearce leerde zelfs Engels spreken met een Nederlands accent

Brimstone kan de vergelijking met die film prima aan . Koolhoven wist voor zijn film niet alleen acteurs te strikken met veel internationale ervaring; dat geldt ook voor cameraman Rogier Stoffers, die meeslepende beelden maakte, en voor filmcomponist Tom Holkenborg, die een heel klassieke, zwaarmoedige score afleverde waarin de strijkers overheersen.

Guy Pearce (Memento, L.A. Confidential) speelt een memorabele, sinistere dominee, die meer dan een hint wegheeft van de duivelse dominee van Robert Mitchum in de klassieker The Night of the Hunter (1955). Evenals Mitchum in die film staat Pearce zowel mannen, vrouwen als kinderen naar het leven. Filmfanaticus Martin Koolhoven zal de film van Charles Laughton ongetwijfeld meer dan eens hebben gezien.


De dominee heeft zware littekens op zijn gezicht en blijkt het gemunt te hebben op Liz (een voortreffelijke rol van de voormalige kindster Dakota Fanning). Waarom, wordt pas gaandeweg duidelijk in het knappe, niet chronologisch vertelde verhaal, dat is verdeeld in vier hoofdstukken met Bijbelvaste titels als ‘Exodus’, ‘Genesis’ en ‘Vergelding’. Koolhoven geeft slim een eigen tintje aan de film door zijn verhaal te laten gaan over Nederlandse landverhuizers in Amerika met een zwaar-calvinistische achtergrond. De Australiër Pearce leerde zelfs Engels spreken met een Nederlands accent.

Feministische boodschap

Uitstekende bijrollen zijn er van Carice van Houten als de domineesvrouw, en van de 14-jarige Engelse kindactrice Emilia Jones, als de dochter van Liz. Maar de film draait om Liz en haar lijdensweg in het Oude Westen. Dakota Fanning geeft warmte aan een film, die soms van de ene extremiteit in de andere tuimelt. De vrouw kan niet spreken omdat ze haar tong op een gruwelijke manier is verloren; de symboliek voor de onderdrukte positie van de vrouw in het patriarchale, oude westen ligt er duimendik bovenop. Maar dankzij Fannings ingetogen spel is haar personage toch meer dan een schaakstuk in het scenario.

Schoonheidfoutjes zijn er ook. Sommige Engelse zinnen klinken wat houterig en schools, al helpt het natuurlijk dat de meeste personages nieuwe Amerikanen zijn, die Nederland pas kort geleden achter zich lieten om in de nieuwe wereld het aardse paradijs te scheppen, dat in Brimstone overigens meer wegheeft van de hel.

Dakota Fanning geeft warmte aan een film, die soms van de ene extremiteit in de andere tuimelt

Ondanks de epische lengte van de film komt niet elk moment in de vertelling volledig tot zijn recht. Koolhoven zwicht soms te snel voor het meest spectaculaire, karikaturale beeld. Ook de feministische boodschap hamert Brimstone er met te veel herhalingen in. In een overbodige duelscène komt Peter Blankenstein uit naam van zijn vermoorde dochter verhaal halen bij een bordeelhouder, alsof de kijker dan nog niet begrepen heeft dat de film iets kwijt wil over religie, geweld en vrouwenonderdrukking. De Nederlander blijft toch een dominee. Dat is weliswaar het onderwerp van Brimstone, maar soms ook een beetje de makke.

Na Venetië zal Brimstone binnenkort te zien zijn op het filmfestival van Toronto. Onduidelijk is nog wanneer de film in de Nederlandse bioscopen komt.