Tik Hoge Raad voor Dexia in aandelenleasezaken

Aandelenlease

Vele beleggers kwamen met een ‘spaarproduct’ van Dexia bedrogen uit. De Hoge Raad schept duidelijkheid over hun kansen op compensatie.

Dexia-kantoor in Brussel. Foto Bloomberg

In twee uitspraken heeft de Hoge Raad vrijdag een tik uitgedeeld aan de Belgische bank Dexia die honderdduizenden Nederlanders aandelenlease producten heeft verkocht. De Hoge Raad creëert daarmee nieuwe jurisprudentie waardoor gedupeerden meer schadevergoeding kunnen krijgen.

Rond het jaar 2000 schaften zo’n 400.000 Nederlanders een of meer aandelenleaseproducten aan. Velen dachten dat ze een spaarproduct namen, maar in de praktijk waren ze aan het beleggen met geleend geld. De Belgische bank Dexia was grootverkoper en zette daarvoor ook allerlei tussenpersonen in.

Voor de meeste consumenten mondde dat uit in een financieel drama, omdat de beurs in de jaren na de millenniumwisseling flink daalde. Ze waren niet alleen duizenden euro’s aan rente kwijt (Dexia vroeg rentepercentages van wel 12 procent), maar bleven ook met een flinke restschuld zitten.

Toen in politiek Den Haag doordrong hoe slecht de aandelenlease-producten waren, werd er een commissie onder leiding van wijlen Wim Duisenberg opgericht om een oplossing voor gedupeerden uit te onderhandelen. Die Duisenberg-regeling hield in, dat Dexia twee derde van de restschuld vergoedde, maar hun grootste schadepost – de betaalde rente – waren de bezitters definitief kwijt.

De regeling werd in 2007 algemeen verbindend verklaard via de Wet Collectieve Afhandeling Massaschade. Alleen gedupeerden die via een ‘opt-out’ nadrukkelijk aangaven dat ze er niet onder wilden vallen, bleven er buiten.

Dankzij een campagne van belangenorganisaties en advocaten kozen tienduizenden aandelenlease-klanten voor die opt-out. Volgens critici was de Duisenberg-regeling namelijk erg slecht. Slechter dan de jurisprudentie, want veel rechters wezen schadevergoedingen toe van 60 tot 80 procent van restschuld én betaalde rente.

In de jaren daarna bleven de rechtszaken van gedupeerden doorgaan. Niet in de laatste plaats omdat Dexia gedupeerden voor de rechter sleepte om hen te dwingen hun restschuld te betalen.

Nieuwe uitspraken

De twee uitspraken die de Hoge Raad vandaag heeft gedaan brengen daar een heleboel duidelijkheid in aan. De Hoge Raad maakt een tweedeling. Indien de aandelenlease zorgde voor een „onaanvaardbaar zware last” bij de consument dan moet Dexia zowel twee derde van de restschuld als van de rente en kosten betalen. Indien de consument de kosten kon dragen dan geldt die verdeling alleen voor de restschuld.

Deze tweedeling geldt echter niet als het aandelenleaseproduct is verkocht door een tussenpersoon die niet over een beleggingsadviseurvergunning beschikte, zoals vaak gebeurde. In dat geval moet Dexia zowel de restschuld als rente en andere kosten volledig vergoeden, of de gedupeerde de lasten nou kon dragen of niet.

De Hoge Raad stelt met zoveel woorden dat hij hoopt dat deze nieuwe uitspraak voor meer duidelijkheid zorgt, omdat er nogal wat zaken spelen. Een „massaliteit van vorderingen” noemt de hoogste rechter van het land dat.

Het is geen understatement. De aandelenlease-affaire is niet alleen voor de gedupeerden een plaag, ook voor de rechtspraak zo leert een inventarisatie op de website van belangenbehartiger Platform Aandelenlease. Inmiddels liggen er 1.298 uitspraken van de rechtbank, 391 van het gerechtshof en 46 van de Hoge Raad over aandelenleasezaken.